Vredesplan in gevaar door koppige Serviërs in Krajina

LJUBLJANA, 29 JAN. Nu Milan Babic, de leider van de Servische opstandelingen in de Kroatische streek Krajina, het vredesplan van de Verenigde Naties heeft afgewezen lijkt de komst van een VN-vredesmacht naar Kroatië opnieuw in gevaar.

In diplomatieke kringen in Belgrado hoopte men dat de komst van Marrack Goulding, een ondersecretaris van de VN naar Krajina, Babic zou overtuigen van het belang dat de wereld stelt in een vreedzame oplossing van het Kroatisch-Servische conflict. Babic liet zich echter niet overhalen tot de ontwapening van zijn milities die al sinds oktober 1990 deze in westelijk Kroatië gelegen regio controleren. Hun overvallen op dorpen in centraal-Kroatië, in juli vorig jaar, betekende het begin van de Kroatische-Servische oorlog.

Ontwapening van de milities en het vertrek van het federale leger uit Kroatië, waar Babic ook niets van wil weten, zijn echter de voorwaarden voor de komst van de "blauwhelmen' van de VN. Babic zei na zijn ontmoeting met Goulding weliswaar teleurgesteld te zijn, maar voegde eraan toe dat het bezoek van Goulding aan Krajina in feite de erkenning van zijn regime betekent.

Het doel van Babic is duidelijk: het consolideren van de Krajina als de facto Servisch gebied. Zijn Servische milities zijn alleen bereid hun wapens in te leveren wanneer dat de Kroatische gardisten ook ontwapend worden. Verder eist hij dat het federale leger in Krajina blijft en dat Krajina wordt erkend als "een van de republieken van de Joegoslavische federatie', zodat Kroatië daarop geen aanspraak kan maken. Volgens het VN-vredesplan moet de regio echter na de komst van de blauwhelmen weer onder controle van Zagreb komen.

De compromisloze houding van Babic bracht hem begin deze maand in conflict met de Servische president, Slobodan Milosevic, die wel instemde met het VN-vredesplan. Hij beloofde de speciale afgezant van de VN, Cyrus Vance, zelfs dat het federale leger de milities in Krajina zou ontwapenen als zij zelf niet bereid zouden zijn hun wapens bij de blauwhelmen in te leveren.

Milosevic schreef Babic een boze brief waarin hij zei er van overtuigd te zijn dat de blauwhelmen de veiligheid van de Serviërs in Krajina voldoende zouden garanderen en er daarom geen enkele reden is zich tegen de ontwapening van de milities en het vertrek van het federale leger te verzetten. Milosevic kondigde zelfs aan de hulp aan Krajina stop te zetten wanneer Babic niet met de komst van een VN-vredesmacht zou instemmen.

Tijdens zijn ontmoeting met Goulding, zondag, benadrukte de Servische president nog eens zijn instemming met het VN-vredesplan. Hij moest echter toegeven geen controle meer te hebben over de Servische opstandelingen in Kroatië. “Milosevic heeft een ernstige fout gemaakt”, zegt een westerse diplomaat. “Eerst heeft hij de Serviërs aangemoedigd in hun opstand tegen het Kroatische regime, maar nu moet hij vaststellen dat hij machteloos staat tegenover het eigengereide optreden van de Serviërs in Kroatië.”

Tijdens een ontmoeting met Goulding heeft de Kroatische president Franjo Tudjman gisteren de belangrijkste eisen van Babic - voortzetting van het Servische bestuur in Krajina en ontwapening van de Kroatische nationale garde - onacceptabel genoemd. Goulding zal Milosevic vragen Babic alsnog te overtuigen, maar resultaat lijkt twijfelachtig.