Verliezers

HET BESLUIT van premier Lubbers en minister Van den Broek om de reis naar Zuid-Afrika uit te stellen, was in de gegeven situatie het enig mogelijke.

Het had niet langer zin te blijven suggereren dat er nog wel een compromis met het ANC mogelijk was. Het politieke lijk moest van de snijtafel. De nederlaag, die de beide CDA-bewindslieden lijden, is daarmee gedocumenteerd. Deze wordt niet kleiner door het feit dat president De Klerk zo vriendelijk was de bekendmaking ervan voor zijn rekening te nemen. De haastig georganiseerde gang van de beide ministers komende zondag naar Davos voor een ontmoeting met De Klerk en eventueel ook met Mandela is dan ook meer bedoeld om de schade voor het eigen image en voor het CDA te beperken dan terwille van de zaak: een goede relatie, nu en in de toekomst, met Zuid-Afrika.

Het ziet ernaar uit dat de grootste verantwoordelijkheid voor het kleine drama rondom het bezoek bij de minister-president berust. Hij wilde zelf mee naar Zuid-Afrika en hij was het die vice-premier Kok niet op de hoogte stelde van het voornemen, evenmin trouwens als CDA-fractieleider Brinkman, die het nieuws net als Kok uit de krant mocht vernemen. Natuurlijk, minister Van den Broek versprak zich en zijn diplomatieke apparaat slaagde er niet in snel contact op te nemen met het ANC. Maar het eigenlijke kwaad lag daarvóór: geen overleg in eigen kring en met de coalitiepartner.

ACHTERAF KAN worden geklaagd dat de anti-apartheidsbeweging in Nederland de zaak heeft opgejut, maar dat is dan door het schamele optreden van de twee bewindslieden sterk bevorderd. Premier Lubbers wilde met de reis ook de positie van De Klerk versterken tegenover een mogelijk onwillige blanke achterban, zei hij vorige week in de Tweede Kamer. Hij heeft met zijn werkwijze precies het omgekeerde bereikt: de Nederlandse èn de Zuidafrikaanse regering moesten buigen voor het ANC en dat is koren op de molen van de blanke "hardliners' in het land. Een eventueel compromis met het ANC over een latere reis doet daar niets meer aan af. Er zijn dus uitsluitend verliezers.