Frankrijk verdeeld over belang IBM in Bull

PARIJS, 29 JAN. “De driekleurige chips in de armen van IBM” is de kop van een artikel in het dagblad Libération over het akkoord tussen de Franse nationale computerproducent Bull en de Amerikaanse informatica-gigant IBM, dat de Franse premier, Edith Cresson, gisteren bekendmaakte. Voor Le Figaro is deze alliantie een “prelude voor een kolonisatie van de Franse markt door de Amerikaanse informatica”, maar het financiële dagblad La Tribune de l'Expansion prijst de socialistische regering voor de “begrafenis van een gaullistische kathedraal en het afzien van technologisch anti-Amerikanisme”.

Na de kiezers ontdekken nu de Franse industriëlen dat “het links van 1992 niet meer dat van 1982” is, zoals premier Cresson zei, en “zonder twijfel zijn zij veel gelukkiger”, aldus La Tribune. Libération prijst Cresson als een “excellente minister van industrie” wegens dit “meccano voor de computer van morgen”. Het akkoord Bull-IBM is het tweede onderdeel van de door Cresson ondernomen herstructurering van Franse staatsondernemingen. In december werd de divisie consumenten-elektronica van de staatsholding Thomson samengevoegd met het Commissariaat voor Atoomenergie, de holding die alle activiteiten op het gebied van civiele nucleaire energie bundelt.

Het akkoord tussen Bull en IBM, dat door premier Cresson is uitgewerkt en door president Mitterrand is goedgekeurd, omvat een reeks afspraken. De eerste is dat IBM voor 5,7 procent zal deelnemen in Bull. IBM betaalt daarvoor 100 miljoen dollar, een bedrag dat Bull goed kan gebruiken gezien de verliezen van de Franse staatsonderneming in 1990 (6,9 miljard franc, bijna 2,4 miljard gulden) en 1991 (2,8 miljard franc of 924 miljoen gulden). IBM krijgt echter geen zetel in de raad van bestuur van Bull.

De Franse computerproducent, die gespecialiseerd is in de produktie van grote computersystemen, krijgt de beschikking over de door IBM ontwikkelde nieuwe technologie (risc - "reduced instruction set computer'), die de komende jaren zal worden toegepast in een nieuwe generatie personal computers. IBM, dat met Apple en Motorola samenwerkt bij de ontwikkeling van deze technologie, hoopt dat de samenwerking met Bull ertoe zal leiden dat haar risc-architectuur de standaard op de wereldmarkt wordt. De alliantie met Bull verschaft IBM ruime toegang tot de Europese markt. De ingenieurs van Bull krijgen toegang tot het Computer Design Center dat IBM met Apple en Motorola in Austin (Texas) heeft opgezet, en andere IBM-laboratoria. Dit zou een doorbraak zijn, gegeven de geheimzinnigheid waarmee IBM zich pleegt te omringen.

Het akkoord tussen IBM en Bull heeft ook andere commerciële aspecten. IBM zal 150.000 micro-computers per jaar gedurende vier jaar kopen van Zenith, een Amerikaanse dochteronderneming van Bull, waarmee in totaal een bedrag van 1,5 miljard tot 2 miljard franc is gemoeid. De Amerikaanse "Big Blue' zal voortaan ook computerkaarten uit een Bull-fabriek in Angers betrekken, een opdracht die 70 miljoen franc per jaar vertegenwoordigt.

IBM zal voorts een groter aantal chips betrekken van Thomson-SGS, de Frans-Italiaanse producent van halfgeleiders, die dringend geld nodig heeft om de concurrentie met de Japanse chipmakers te kunnen volhouden. IBM is al de grootste klant van Thomson-SGS in Europa met aankopen ter waarde van 50 miljoen dollar per jaar. IBM zal meer chips bij Thomson-SGS bestellen: over vijf jaar moet daarmee 100 miljoen dollar zijn gemoeid, zo is afgesproken. Maar Big Blue weigerde deel te nemen in de onderneming die eigendom is van de Italiaanse staatsonderneming IRI en van de Franse staatsholding Thomson (elk voor 50 procent).

Cresson onthulde gisteren ook een akkoord met de Amerikaanse computeronderneming Apple die met IBM samenwerkt bij de ontwikkeling van risc-technologie. Apple gaat bij de ontwikkeling van zogeheten multi-media terminals samenwerken met France Telecom en Thomson Consumer Electronics. Apple-president John Sculley ziet een potentieel grote markt voor dergelijke apparaten die behalve beeld en geluid ook andere gegevens kunnen leveren. France Telecom heeft grote ervaring met Minitel, het "elektronische telefoonboek' dat in miljoenen Franse huishoudens wordt gebruikt. De ingenieurs van France Telecom werken nu aan een tweede generatie Minitel, Visophone genaamd. Op langere termijn zou ook IBM geïnteresseerd zijn in de resultaten van deze samenwerking.

Bij de onderhandelingen, die een kleine zes maanden hebben geduurd, kreeg IBM in Parijs de voorkeur boven Hewlett Packard, dat ook zeer was geïnteresseerd in een strategisch bondgenootschap met Bull. Maar IBM kreeg de voorkeur, gegeven het financiële gewicht van Big Blue alsmede het feit dat de Amerikaanse gigant in Frankrijk een belangrijke plaats inneemt. IBM heeft in Frankrijk 21.000 mensen in dienst (tegen Bull 17.000) en neemt de 38ste plaats in op de ranglijst van de honderd grootste Franse exporteurs (Bull komt op de 97ste plaats). Overigens heeft het Japanse NEC sinds vorig jaar al een belang van 4,7 procent in Bull.