Palestijnen snijden zich in de vingers

TEL AVIV, 28 JAN. De Israelische premier Yitzhak Shamir heeft reden tot grote tevredenheid nu de Palestijnen er vanmorgen niet in zijn geslaagd de officiële opening van de regionale vredesconferentie over het Midden-Oosten in Moskou te torpederen. Het Palestijnse offensief om Palestijnse vertegenwoordigers uit Oost-Jeruzalem en de Palestijnse diaspora in de delegatie de vergaderzaal binnen te loodsen stuitte af op een door de VS en de Sovjet-Unie gesteund Israelisch veto.

Israel is fel gekant tegen uitbreiding van de Palestijnse delegatie uit vrees dat zo de door de regering voorgestelde Palestijnse bestuursautonomie zich ook tot Oost-Jeruzalem uitbreidt en dat daarnaast het Palestijnse recht op terugkeer (naar Palestina) via een achterdeur op de onderhandelingstafel komt. Voor Israel is dat geen recept voor Palestijnse aanvaarding van Palestijnse bestuursautonomie maar voor een onafhankelijke Palestijnse staat.

Dat de Palestijnen inderdaad daarop aansturen valt ook af te leiden uit het feit dat zij zich vanmorgen volledig hebben losgemaakt van de Jordaanse delegatie, in weerwil van de gulheid waarmee koning Hussein hun zijn persoonlijk vliegtuig ter beschikking stelde om naar Moskou te vliegen. Van een gemeenschappelijke Jordaans-Palestijnse delegatie, waarvan in Madrid sprake was, is slechts de naam overgebleven.

In het overleg dat aan de regionale vredesconferentie in Madrid voorafging werd het Israelische standpunt aanvaard dat uitsluitend Palestijnen uit de bezette gebieden aan de vredesbesprekingen kunnen deelnemen. Ook de PLO legde zich daar toen bij neer, mede onder druk van de Palestijnen uit de bezette gebieden. Maar nu de bilaterale vredesbesprekingen in Moskou een ruime regionale opzet krijgen, grijpt de PLO de gelegenheid aan om de Palestijnse vertegenwoordiging bij het vredesproces uit te breiden.

De Israelische delegatie zou ongetwijfeld de conferentie in Moskou hebben geboycot indien de co-voorzitters, de VS en Rusland, voor de Palestijnse eisen waren gezwicht. Met vervroegde algemene verkiezingen in het vooruitzicht zou het voor premier Shamir politieke zelfmoord betekenen indien hij van zijn principes zou zijn afgeweken.

Dat is niet gebeurd. Vanmorgen zat de Israelische delegatie met een reeks Arabische delegaties waaronder Saoedi-Arabië, onder het toeziend oog van de wereldgemeenschap, in de conferentiezaal, met de Palestijnen buiten de deur.

Volgens de Israelische analyse is de Arabische solidariteit vanmorgen in Moskou opnieuw een zwakke schakel gebleken in het Arabische politieke handelen. Geen van de Arabische delegaties verliet uit protest tegen de voor de Palestijnen gesloten conferentiedeuren de vergaderzaal. Dat Syrië en Libanon in Moskou verstek laten gaan, houdt geen direct verband met de vanmorgen opgedoken Palestijnse problematiek, maar is bedoeld als protest tegen de Israelische weigering het principe van "vrede tegen land' te aanvaarden.

In afwachting van verdere ontwikkelingen rondom het Palestijnse drama in Moskou besloten de Arabische vertegenwoordigers vanochtend hun redevoeringen tot de middagzitting te verdagen. Alleen de Jordaanse minister van buitenlandse zaken, Abu Jaber, nam vanmorgen het woord, zonder acht te slaan op de Palestijnse afwezigheid. De Jordaniër oefende indirect kritiek uit op het wegblijven van Syrië en Libanon, hetgeen de indruk versterkt dat koning Hussein heeft besloten jegens Israel een onafhankelijker koers te varen. Nog nooit is in Amman zo'n duidelijke vredestaal gesproken als thans het geval is. De zichtbare ommezwaai van Saoedi-Arabië in de richting van Israel verklaart het onafhankelijke Jordaanse gedrag in hoge mate.

Indien de Arabische landen die naar Moskou zijn gekomen daar ook zonder Palestijnse deelneming aan de conferentie blijven, boeken de Palestijnen misschien wel een public-relations succes. In politiek opzicht echter snijden zij zich in dat geval door het openleggen van hun meningsverschillen met een groot deel van de Arabische wereld diep in de vingers. En dat is ook winst voor Shamir waarvoor veel kiezers hem dankbaar zullen zijn.

Foto: Hanan Ashrawi, woordvoerster van de Palestijnse delegatie op het Middenoosterse vredesoverleg, per taxi onderweg naar de Jordaanse hoofdstad Amman. Vandaar vertrok zij met een uitgebreide delegatie in koning Husseins privé-vliegtuig naar Moskou, waar de Palestijnen voorlopig echter van de vredesbesprekingen wegblijven. (Foto AP)