Heksenketel op De Horst na ruzie om fascisme

DRIEBERGEN, 28 JAN. Twee studenten verlieten de school uit protest, een derde deed bij de politie aangifte van bedreiging. “Het was een heksenketel”, zegt afdelingshoofd C. Aalse. “Van onderwijs kwam niets meer terecht, we moesten wel ingrijpen.”

Wekenlang was hogeschool De Horst in Driebergen in rep en roer door een hevig, politiek getint conflict onder eerstejaars deeltijdstudenten multi-etnisch welzijnswerk.

Het conflict ontstond aan het begin van het studiejaar, met de opmerking van de Turkse student A. Akça tijdens een klassegesprek over fascisme dat hij “een grijze wolf, maar daarom nog geen fascist” was. Een opmerking die zijn medestudenten - onder wie Turken, Surinamers en Koerden - opvatten als een steunbetuiging aan de militant-rechtse Turkse organisatie, de "Grijze Wolven'.

Drie maanden later, na een langdurige zenuwenoorlog, werden Akça en zijn vrouw - studente in dezelfde groep - geschorst wegens discriminerende uitlatingen en intimiderend gedrag. Ook verwijderd werd de Turkse student T. Kürkçü, die zich onder meer schuldig zou hebben gemaakt aan seksistische opmerkingen.

Het drietal, dat zich op zijn beurt zelf gediscrimineerd voelt, eiste gisteren in kort geding dat de schorsing ongedaan wordt gemaakt. Voor zover bekend is het de eerste keer dat Turkse studenten wegens dicriminatie van een hogeschool worden gestuurd.

Twee versies van de gebeurtenissen staan lijnrecht tegenover elkaar. Volgens zijn medestudenten provoceerden Akça en de zijnen de rest van de groep door extreem-rechtse opmerkingen over Turkije en over de omvangrijke Koerdische minderheid in dat land, onder wie het streven naar een eigen staat leeft. “Koerden bestaan eigenlijk niet, zei hij”, aldus een studente. “Van onderdrukking was in Turkije volgens hem ook helemaal geen sprake.”

De Akça's spreken dit in alle toonaarden tegen. Zij wijten het conflict juist aan onverdraagzaamheid van een deel van hun 26 klasgenoten. A. Akça (29): “Wij hebben niemand bedreigd. Alleen, ik kan mijn mond niet houden als er voortdurend negatieve dingen worden gezegd over mijn land en mijn geloof.” Zijn vrouw, D. Akça (24): “Wij zijn moslims en zij wilden ons dwingen bepaalde negatieve zaken te geloven over de islam en over ons land. Mijn hoofddoek betekende volgens hen dat ik werd onderdrukt door mijn man.”

De derde student die werd geschorst, T. Kürkçü (25), noemt de beschuldigingen aan zijn adres “onzin” en “kinderachtig”. “Op de vraag waarom vrouwen geen imam kunnen worden, zei ik dat ze tijdens het gebed de aandacht van de mannen kunnen afleiden, omdat ze verleidelijk kunnen zijn. Zij vonden dat seksistisch, maar dat is nu eenmaal ons geloof.”

Met de gewraakte opmerking over "Grijze Wolven' - volgens hem een “nationaal symbool, zoals de Nederlandse Leeuw” - wilde Akça zich naar eigen zeggen slechts verweren tegen het stigmatiseren van Turkije als een fascistisch land. Hij ontkent betrokken te zijn bij de bewuste organisatie, die een reputatie heeft van intimidatie onder linkse Turkse émigrés.

In de kantine van De Horst reageert een groepje jaargenoten lacherig op Akça's verklaring. “De grijze wolf is een oud Turks symbool, ja, maar wel altijd één van rechtse bewegingen”, meent een studente. “Als je zoiets zegt in een klas waar politieke vluchtelingen in zitten kun je toch weten wat je aanricht?” Akça, zeggen de studenten, was “heel goed op de hoogte van de politieke situatie in Turkije.” De studenten, die anoniem willen blijven uit vrees voor pesterijen of intimidatie, ontkennen dat zij Akça's vrouw hebben lastiggevallen. Moslimstudenten van De Horst vechten in een verklaring de uitlating van de Akça's aan dat islamieten op de hogeschool worden gediscrimineerd.

Na het "Grijze Wolven'-incident vroegen Koerdische en Turkse studenten uit verschillende jaren afdelingshoofd Aalse om Akça te schorsen met een beroep op de anti-discriminatieparagraaf in de statuten van de hogeschool. Op grond daarvan kunnen personen worden verwijderd die “blijk geven van racistische of fascistische tendensen”. Aalse gaf hem een formele waarschuwing.

Elke vrijdag, de vaste lesdag van de deeltijdstudenten, regende het daarna klachten. Een studente: “Op een gegeven moment krijg je natuurlijk ook een ping-pong effect en noemt iedereen elkaar een fascist.” De bom barstte toen Akça op 6 december tijdens een pauze de rechtse Turkse krant Türkiye opsloeg, een krant die kort tevoren op aandrang van 53 studenten was verwijderd uit de schoolkiosk omdat hij als "racistisch'werd betiteld.

Een groep van 19 studenten tekende protest aan en nog diezelfde dag werd Akça voor twee weken geschorst omdat hij “fascistische literatuur in het openbaar etaleerde”. Akça zelf weet van geen provocatie: “Hoe moet ik die krant dan lezen? Onder de tafel? Het was niet eens mjn krant. En hoe weet mevrouw Aalse dat het een fascistisch blad is?” Aalse: “Die formulering heb ik aangepast; het ging om de hele context. Hij had mij beloofd zijn gedrag te verbeteren en daar hield hij zich niet aan.”

Na een gesprek in de lesgroep werden ook mevrouw Akça - die zich volgens Aalse “achter haar man stelde” - en Kürkçü geschorst. Een studente deed aangifte bij de politie omdat ze zich bedreigd voelde door het optreden van een broer van Akça die in het derde jaar studeert.

De zaak wordt nu onderzocht door de onderwijsinspectie. Volgens de voorzitter van het college van bestuur, P.J. Beugels, was er geen andere oplossing dan de drie te schorsen: “Alle overleg was vastgelopen. Twee studenten waren uit protest al van school gegaan, anderen dreigden op te stappen. Het onderwijs was volkomen verstoord geraakt.” Beugels wijst erop dat het gaat om “een maatschappelijk fenomeen dat in de toekomst meer zal voorkomen: onderlinge wrijvingen tussen etnische minderheden”.

Beide kampen hebben inmiddels steun gekregen, de Akça's van moslimorganisaties, de anderen van progressieve groeperingen voor migranten. De weg terug lijkt moeilijk voor de Akça's, zelfs al zouden zij gelijk krijgen van de rechter, die vrijdag uitspraak doet. “Als zij terugkomen, gaan wij weg”, zegt een Koerdische student. “Dan hoef ik die opleiding niet meer.”