Tot in 2006

DE GENERATIES geboren na 1942 zullen de Vut niet meer halen. Gezonde werknemers die dit jaar nog geen vijftig worden kunnen een vervroegde uittreding uit hun toekomstperspectief bannen en zullen tot hun pensioen of zelfs langer blijven werken. De Vut is op termijn afgeschaft bij Akzo en de regeling die het chemieconcern eergisteren met de vakbonden trof zal ongetwijfeld in andere bedrijfstakken en bij de overheid worden overgenomen. Ook al haastte FNV-voorzitter Stekelenburg zich om de afspraak bij Akzo een geval apart te noemen.

Akzo doet zijn reputatie als trendsetter in CAO-regelingen eer aan. De Vut behoort niet langer tot de verworven - en daarmee onbespreekbare - rechten. Het automatisme van vervroegde uittreding is doorbroken nu de Vut, eind jaren zeventig omarmd als bijdrage van ouderen aan de werkloosheidsbestrijding, een dure vergissing is gebleken die met de vergrijzing van de bevolking steeds moeilijker te handhaven valt.

Vergroting van de deelname aan het arbeidsproces is inmiddels ingeburgerd als een van de grootste sociaal-economische uitdagingen in Nederland. Maatregelen om oudere werknemers langer aan de arbeidsmarkt te laten deelnemen dragen daartoe bij. Twintig jaar geleden werkte nog 74 procent van alle mannen tussen de 60 en 64 jaar; hun aandeel is teruggelopen tot 30 procent. Vooral de overheid is massaal met de Vut gegaan, in 1989 bestond 42 procent van de werknemers die afzwaaiden naar de Vut uit ambtenaren. Vergeleken met andere industrielanden haken werkende Nederlanders eerder en op grotere schaal af.

In de plaats van de collectieve Vut-regeling zal bij Akzo een geïndividualiseerd ouderenbeleid komen. Dit vergt een verandering in de financiering van de regeling. Op het ogenblik betalen werknemers en werkgevers de kosten van de Vutters van nu. Maar als werknemers in de toekomst zelf bepalen op welke leeftijd ze, al dan niet in deeltijd, uittreden, moeten ze daarvoor ook zelf sparen. Het huidige omslagstelsel moet dus geleidelijk worden vervangen door een verzekeringsstelsel.

HET PIONIERSAKKOORD bij Akzo voorziet in een overgangsperiode tot het jaar 2006. Dat is rijkelijk lang. Het is de vraag of een Nederlands bedrijf de internationale concurrentie zo lang zal kunnen volhouden met een duur nationaal Vut-arrangement. De leeftijdsgroepen van 1942 en eerder kunnen zich vast voorbereiden op een vervroeging van het jaar waarin de Vut in de kast zal zijn gezet.