Schipperen tussen kosten en wensen

“We hebben enige woelige weken achter de rug. Het zag er even naar uit dat staatssecretaris Simons en de ziektekostenverzekeraars elkaar helemaal niet begrepen. Dat heeft geleid tot een publiciteit die voor de verzekeraars bepaald onplezierig was. Er komt nu een onderzoek naar alle feiten en cijfers. Laat de onderste steen maar boven komen.

De reden van het premieprobleem is dat de kosten van de gezondheidszorg vorig jaar enorm gestegen zijn. De verzekeraars zeggen tien procent en we verwachten ook het lopende jaar tenminste vijf procent kostenstijging. Dat moeten wij betalen uit de premie. Wij zijn geen instellingen die het zich kunnen permitteren verlies te lijden. Wij moeten gewoon als bedrijf zorgen voor onze continuïteit.

Het plan-Simons speelt op de achtergrond toch een rol. Het is niet waar dat wij dit doen om dat plan te dwarsbomen, wel komt een deel van de problemen uit dat plan voort.

Wat is er nu niet goed aan het plan-Simons? Ik denk dat op zichzelf de doelen heel mooi zijn: solidariteit, bereikbaarheid van de gezondheidszorg voor iedereen. Allemaal prachtig en daar zijn wij het ook van harte mee eens. Maar de realiteit van het plan houdt er geen rekening mee dat de mens weliswaar van nature tot het goede gericht is, maar dat hij af en toe wat prikkels moet hebben om te zorgen dat hij verantwoord handelt. De verzekerde wil, als hij ziek is, al het mogelijke hebben om te genezen. Dat vind ik ook heel valide. Maar de patiënt kan niet zelf oordelen of hij de ene of de andere behandeling moet hebben. Daar heb je medici voor. En medici zijn ook goeie mensen. Ik ben het helemaal niet eens met het beeld dat wel eens geschetst wordt dat medici alleen maar geld willen verdienen. Ik denk dat ze in het algemeen eerzaam hun beroep uitoefenen. Medici zijn niet primair bezig met de financiële consequenties van hun handelen. Daar moeten ze wel op letten maar het is niet hun primaire invalshoek. Als je het aan de verzekerden en de medici overlaat, leidt dat tot een onvoldoende verantwoorde consumptie van de gezondheidszorg, als je naar de kosten kijkt. Uiteindelijk moet alles wel betaald worden.

Je moet ergens een optimum zien te vinden tussen wat medisch mogelijk en nuttig is en wat we met z'n allen kunnen en willen betalen. Daarvoor heb je een financier nodig, een verzekeraar. Het is een goede zaak dat het plan-Simons de verzekeraar die rol zegt te willen geven. De verzekeraar moet aan de ene kant vanwege de concurrentie zorgen dat de premie laag blijft, dat hij de gunst van de verzekerden weet te winnen en te behouden. Dat is niet alleen een kwestie van geld maar ook van service, ondersteuning, van hulp. Aan de andere kant is er ook de concurrentie in de markt, hij kan dus geen Sinterklaas spelen voor de verzekerde.

Prima dat het plan-Simons een stuk van die verantwoordelijkheid bij de verzekeraars wil leggen. Maar dan moet Simons ook de mogelijkheden scheppen voor de verzekeraars om die rol te spelen. Op het moment dat iedereen, zoals Rinnooij Kan het noemde, een gratis OV-jaarkaart voor de gezondheidszorg heeft, gaan we de mist in. Als er een dekking is voor iedereen, voor bijna alles, waarin wij helemaal niks kunnen variëren, waarin wij niet onze creativiteit kunnen gebruiken om het verantwoordelijkheidsbesef bij de medicus en bij de verzekerde te prikkelen - dan gaat het dus verkeerd. Dan zie ik een ongelimiteerde uitbreiding van de zorg.

Het systeem Simons, zoals het er nu uitziet, biedt verzekeraars te weinig mogelijkheden prikkels te leggen bij de verzekerden en in de gezondheidszorg waardoor telkens een afweging wordt gemaakt tussen: wat heb ik nodig en wat kost het. Dat kun je bij voorbeeld doen door met verplichte eigen risico's te werken, door met een veel kleiner basispakket te werken - bij voorbeeld à la het plan-Dunning - en een veel groter aanvullend pakket met keuzemogelijkheden.

Als dat dan bij sommige verzekerden tot inkomensproblemen leidt moet je daar een open oog voor hebben. Maar dan moet je niet de gezondheidszorg gebruiken als een model voor inkomensherverdeling. Dat moet je ergens anders regelen. Laat in de gezondheidszorg maar zien, aan alle verzekerden, wat het kost. Ik ben er ook voor dat voor iedereen, zeker ook voor al de zwakkeren, gezondheidszorg beschikbaar is, maar maak dan ook zichtbaar wat dat kost.

De verzekeraars hebben die mogelijkheden dus niet. Het gevolg zal niet zijn dat die zorg beter wordt, maar dat die in totaal veel duurder wordt. Dat kunnen we ons met z'n allen niet permitteren. Want wat zullen de nadelen zijn? De collectieve lasten gaan omhoog. De werkgevers zullen hiermee geconfronteerd worden en je zult dit terugvinden in de prijs van de produkten die wij in Nederland maken. Dat is geen goeie zaak.