Op zoek naar een goeie plek (3)

De koper van een eigen huis lijkt, zonder het zelf te weten, op een belegger in aandelen die op het punt staat de slag van zijn beursleven te slaan door al zijn eieren in één mandje te leggen. Hij huurt als regel (te) veel geld bij een verstrekker van hypotheken en belooft dat in stukjes en beetjes of in een keer terug te betalen. Evenals de huurder van een huis betaalt de koper huur, maar dat noem je hypotheekrente. Hij mist ook de rente-opbrengsten op zijn eigen in het huis gestoken geld.

Een belegger, die geld leent met aandelen als onderpand, hoopt dat de dividenden en onbelaste koerswinst op zijn stukken ruim voldoende zullen zijn om de rente en aflossing te betalen. Hij zal nooit een paar ton in één fonds stoppen, behalve indien de vooruitzichten heel goed zijn, maar dan nog. De koper van een huis doet dat wèl en meestal zonder zich af te vragen welke risico's er verbonden zijn aan zo'n eenzijdige belegging.

Professionele bemiddelaars en adviseurs bieden argeloze kopers bitter weinig hulp om hen bewust te laten kiezen voor een huis dat lekker kan stijgen in waarde. Dat is niet zo vreemd, want makelaars, hypotheekhandelaren en notarissen verdienen pas aan een koper als hij beslist. Daarom zullen zij er toe neigen de koper, die hen daarvoor betaalt, over te halen tot aankoop.

Een opvallend verschil tussen de huizen- en effectenwereld is de rol van de toekomst. Effectenbemiddelaars praten veel over de kansrijke vooruitzichten op (middel)lange termijn en nooit over de financiering van een transactie of de afhandeling van een order. In de wereld van de huizen hoor en lees je weinig over de toekomst, maar heel veel over hypotheken (zelfs de makelaars, die je toch huurt om een goed huis op te sporen) en juridische en bouwkundige zaken.

Zo adviseert een grote bank nieuwe kopers eerst eens langs te komen om samen uit te rekenen hoeveel ze kunnen lenen en met die wetenschap de markt te verkennen. Voor de bank is dat een handig advies: je schept al vast een financiële band. Een bewuste koper raakt er door op het verkeerde spoor: je moet eerst een goede plek uitzoeken en dan pas de stenen en niet andersom. Een voorbeeld. Iemand in de buurt van Eindhoven zoekt een huis en krijgt van die bank het advies om niet verder te gaan dan een huis van twee ton. Dan zoek je niet in een eerste klas bungalowpark in een van de dorpen rond die stad. Maar daar komt wel een sterk verwaarloosd huis vrij rond die prijs. Een schoolvoorbeeld van een slechte hoop stenen op een goeie plek.

Wie een huis wil kopen als een belegger moet zelf op pad om de kansen van zijn investering op te sporen. Uit de brochures, boeken en folders op dit gebied kan met enige moeite een lijst van tientallen attentiepunten worden gehaald. De publicaties van de Vereniging Eigen Huis staan het dichtst bij de koper. Hierna volgen enkele punten.

De huizen in een rustige omgeving zijn als regel duur en in een drukke omgeving goedkoop. Maar dat kan zo maar veranderen. Dicht langs een rustig villapark, bijna door de achtertuinen, komt na een wijziging in het bestemmingsplan een drukke weg te lopen. 'Sorry', zegt de wethouder tegen de woedende bewoners, 'u krijgt van de gemeente een prachtig geluidsscherm,' Drukke wijken bij militaire objecten worden straks misschien rustig als de militaire inspanningen afnemen.

Een nieuwbouwwijk, een zandvlakte zonder voorzieningen, kan na enkele jaren uitgroeien tot een geliefd woonoord. Vooral als in de omgeving (tot 15 kilometer?) kantoren, een ziekenhuis of andere werkgelegenheidsprojecten komen. De koper van een huis in een dergelijke kale omgeving ontvangt na jaren een beloning voor zijn pioniersmoed.

Zijn deze voorbeelden toevalstreffers? Niet helemaal, want uit bouwtekeningen en bestemmingsplannen kan met geduld en hulp van ervaren kaartlezers veel afgeleid worden. Niet iedereen kan zo veel geduld opbrengen. Voor een koper/belegger is dat de verkeerde mentaliteit. Je moet opereren als een kat die op zoek is naar muizen: loeren en kansen berekenen.

Pas op voor modetrends: in de stad, buiten de stad, een leuk boerderijtje. Je ziet al weer een paar jaar een trek naar het centrum van de stad. Aan de achterkant een drukke spoorlijn en aan de voorkant een even drukke straat. Ook in louche gaatjes rijzen de appartementen uit de grond. Dat is leuk en gezellig. Je hoort erbij en dus stijgen de prijzen. Het gaat vanzelf weer over. Net als op de beurs. Ineens moet iedereen een bepaald aandeel hebben. Totdat er geen kopers meer zijn.

Misschien is er in ons land behoefte aan een onafhankelijk landelijk huizen-tijdschrift dat vooruitkijkt en schrijft over trends en bestemmingsplannen. Een soort huizen beursblad.