Na redevoering De Klerk; Lubbers acht uitstel van reis "denkbaar'

DEN HAAG, 25 JAN. Premier Lubbers acht het denkbaar dat het bezoek dat hij en minister Van den Broek (buitenlandse zaken) aan Zuid-Afrika zouden brengen wordt uitgesteld. Hij heeft met de Zuidafrikaanse president, De Klerk, de mogelijkheid van een andere datum al besproken.

Lubbers liet dit gisteren weten na afloop van de ministerraad. Tot nu toe staat het bezoek voor de periode 18 tot en met 20 februari op het programma. Het ANC en andere oppositionele bewegingen in Zuid-Afrika hebben echter aangedrongen op uitstel van het officiële Nederlandse bezoek.

Lubbers onderstreepte dat vice-premier Kok inmiddels volop betrokken is bij het overleg over dit bezoek. Waar de premier de contacten onderhoudt met De Klerk doet Kok dat met het ANC. Zowel bij de Zuidafrikaanse regering als het ANC staan “afspraken uit voor nader overleg”. Die contacten zullen bepalend zijn voor het doorgaan van het bezoek en het tijdstip daarvan.

De redevoering die De Klerk gisteren bij de opening van het drie-kamerparlement in Kaapstad afstak heeft op het bezoek volgens Lubbers geen invloed. “De reis hangt daar niet van af.” Eerder deze week werd rekening gehouden met een gebaar dat De Klerk in deze speech in de richting van het ANC zou maken en dat het Nederlandse bezoek mogelijk zou vergemakkelijken.

Lubbers gaf als persoonlijke mening dat hij de rede van De Klerk “zeer positief” waardeerde. De Zuidafrikaanse president heeft gezegd wat Lubbers ongeveer verwachtte en neemt volgens de premier “principieel de goede houding in”, al is “praktisch nog het nodige werk te doen”.

In zijn toespraak nam De Klerk onder meer het standpunt in dat de blanke minderheid in Zuid-Afrika een beslissende stem moet krijgen in een referendum over de vraag of een overgangsregering met daarin het ANC en andere partijen gewenst is. Lubbers toonde zich over deze uitlating niet verrast.

De Tweede-Kamerfracties van PvdA en D66 lieten gisteren weten de redevoering van De Klerk teleurstellend te vinden. Volgens het Kamerlid Eisma van D66 lijkt het bezoek van Lubbers en Van den Broek aan Zuid-Afrika hiermee voorlopig van de baan. Woordvoerders van de regeringsfracties CDA en PvdA reageerden echter terughoudend op de vraag of de toespraak gevolgen moet hebben voor het Nederlandse bezoek. Aarts (CDA) meent dat De Klerks uitlatingen geen argumenten voor of tegen het doorgaan daarvan hebben opgeleverd.

De VVD-fractie vond en vindt dat het bezoek moet doorgaan. Volgens Kamerlid Weisglas zou het goed zijn als Kok de reis naar Zuid-Afrika meemaakte, gelet op diens goede contacten met het ANC.