Hulp aan het GOS

AAN GENEREUZE gebaren was geen gebrek, deze week in Washington, waar vertegenwoordigers van 47 landen en vijf internationale organisaties van gedachten wisselden over hulp aan de republieken van de voormalige Sovjet-Unie. De deelnemers maakten duidelijk dat ze het beste voor hebben met het GOS, het Gemenebest van onafhankelijke staten - ook al zijn de toegezegde bedragen mager en is het meningsverschil over coördinatie van de hulp onopgelost gebleven.

De Verenigde Staten riepen met hun aanbod om een militaire luchtbrug te beginnen ter bevoorrading van Russische weeshuizen en ziekenhuizen emotionele herinneringen op aan 1948, toen een Amerikaanse luchtbrug de Sovjet-blokkade van Berlijn trotseerde. Minister Van den Broek zegde spontaan 200 miljoen gulden toe, maar specificeerde later dat het ook iets minder kan worden. Ook andere landen leverden fraaie beloftes van geld en goederen, open grenzen voor immigranten en technische steun.

Nu de Sovjet-Unie staatkundig is ontmanteld en de republieken aan het begin van hervormingen staan, komt de economische schande van ruim zeventig jaar communisme pas goed aan het licht. Lenins erfenis is bankroet, uitgeteerd en leeggeroofd. Vorig jaar, toen de machtsstrijd tussen de unie en de republieken nog niet was beslecht, konden de Westerse landen terughoudend zijn met steun aan hervormingen. Maar nu president Gorbatsjov is afgetreden, de vlag met hamer en sikkel is gestreken en de prijzen op 1 januari van dit jaar zijn vrijgelaten als eerste, onvermijdelijke stap naar een markteconomie, kan het Westen niet langer volstaan met goede bedoelingen.

Jegor Gaidar, de 35-jarige Russische minister van financiën en economische zaken, betoogde deze week (in deze krant) dat de republieken van het GOS niet alleen dringend behoefte hebben aan humanitaire hulp, maar ook aan geld om essentiële goederen te importeren en aan geld voor een fonds ter stabilisering van een vrij inwisselbare roebel. Naar de schatting van de Amerikaanse hoogleraar Jeffrey Sachs, adviseur van de Russische regering, is dit jaar voor alle voormalige Sovjet-republieken samen zo'n 30 miljard dollar aan financiële steun nodig. Een bedrag in die orde van grootte zal in evenredigheid door Europa, de VS, Japan en de internationale organisaties opgebracht moeten worden.

GELD EN adviezen garanderen nog geen goede afloop van de hervormingen in het GOS. Bij de ineenstorting van een imperium hoort economische, politieke en militaire ontreddering. De wereld maakt de meest spectaculaire politiek-economische omwenteling van deze eeuw mee en zoekt nog steeds naar het verlossende wachtwoord dat de crisis kan bezweren.