De reiziger is gebonden aan vele regels

ROTTERDAM, 25 JAN. Wie de regels erop naslaat, staat versteld van wat de passagier verboden is in het openbaar vervoer. Een beroep uitoefenen, aan een besmettelijke ziekte lijden, drukwerken tentoonstellen, reclame maken, vechten, een voertuig onklaar maken, personeel hinderen, het vervoermiddel verlaten anders dan door de daarvoor gebruikelijke uitgang, het mag allemaal niet. Treinreizigers die zich niet aan deze regels houden, kunnen door de conducteur aan de spoorwegpolitie worden overgedragen. De regels van de negen stads- en vijfenveertig streekvervoerders komen ongeveer overeen met die van de NS, alleen hebben zij geen eigen politie-apparaat.

Alle voorschriften ten spijt zagen supporters van FC Groningen afgelopen zondag kans twee treinen grondig te vernielen zonder te worden aangehouden. “Omdat de politie in Groningen niet tijdig gewaarschuwd was en daarom niet voldoende personeel ter plaatse kon hebben”, luidde het argument dat de Groningse officier van justitie M.H. Geerds aanvoerde om de supporters niet te arresteren.

De regels van het openbaar vervoer zijn gebaseerd op de Wet en het Besluit Personenvervoer van 1988. Ook in het Nieuw Burgerlijk Wetboek staat beschreven dat vervoerbedrijven moeten zorgen voor exploitatie van openbaar vervoer en wat ze van hun klanten moeten tolereren en wat niet.

Een bekende veroorzaker van problemen in trein, bus, tram en metro is de walkman. Volgens de Vervoervoorschriften stad- en streekvervoer is “het maken van muziek, dan wel muziek of andere geluiden ten gehore brengen door middel van een toestel” verboden. De conducteur knijpt vaak een oogje dicht, maar als andere reizigers daar om verzoeken grijpt hij in. Als de passagier in kwestie weigert mee te werken, mag de conducteur hem "staande houden' en overleveren aan de spoorwegpolitie.

Het apparaat is voor de Vereniging Reizigers Openbaar Vervoer (ROVER) aanleiding geweest te pleiten voor een aparte walkmancoupé in de trein. Ook het idee van een soort crèche voor kleine kinderen in de trein is wel eens voorgesteld. In Zwitserland rijden treinen met zulke coupé's, Nederland is daar volgens ROVER te klein voor.

Personeel van de spoorwegpolitie krijgt eenmaal per jaar een herhalingscursus over de regels die in en om het station gelden. Conducteurs krijgen twee of drie maal per jaar de gelegenheid tijdens een zogenoemd taakgericht werkoverleg vragen te stellen op juridisch gebied.

Ook veerboten kunnen reizigers weigeren. Britse voetbalsupporters zijn verplicht via Calais naar het Europese vasteland te reizen, omdat dat de kortste oversteek is en problemen aan boord op die manier zoveel mogelijk kunnen worden beperkt.

In de wereld van de luchtvaart wordt de beslissing om passagiers te weigeren aan de gezagvoerder overgelaten. De Regeling Toezicht Luchtvaart schrijft voor dat de gezagvoerder verantwoordelijk is voor orde en veiligheid aan boord. Zo weigerde een gezagvoerder eind vorig jaar een asielzoeker aan boord te nemen die zich hevig verzette tegen zijn uitzetting.

Overigens krijgen de Nederlandse luchtvaarmaatschappijen naar eigen zeggen zelden lastige passagiers. Een KLM-woordvoerder verzekert dat hij in de tien jaar die hij heeft gevlogen niet één keer heeft meegemaakt dat een passagier werd geweigerd of tijdens een tussenstop werd verwijderd.

Algemeen directeur M. Schröder van Martinair herinnert zich wel een voorval waarbij twee vrouwen bij het inchecken zeiden dat ze een revolver in hun tas hadden. Schröder: “Dat zijn voor ons geen grapjes. De vrouwen werden ingesloten en afgevoerd. Het vliegtuig vertrok zonder hen en dat was pech voor de dames. Een revolver hadden ze niet, maar hun ticket was niet meer geldig.”