VS kondigen voedselvluchten naar GOS-republieken aan

WASHINGTON, 24 JAN. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, heeft gisteren 54 militaire voedselvluchten naar de voormalige Sovjet-Unie aangekondigd. Zijn Duitse collega, Hans-Dietrich Genscher, overtrof hem vervolgens echter met de mededeling dat zijn land al zes keer zo veel van dergelijke vluchten heeft uitgevoerd.

Met deze lichte rimpeling is gisteren de conferentie in Washington voor de coördinatie van de hulp aan de voormalige Sovjet-Unie geëindigd.

De Amerikaanse vluchten worden vanaf 10 februari gedurende twee weken uitgevoerd met C-5 Galaxy toestellen vanaf een Amerikaanse militaire basis bij Frankfurt.

De conferentie werd een wedijver in nobelheid. Er waren waslijsten met toezeggingen. Argentinië bood de opneming van 100.000 vluchtelingen uit de voormalige Sovjet-Unie aan. Thailand offreerde een lening van 450 miljoen dollar voor de aankoop van Thaise rijst, Oman zou voor 200 miljoen dollar hulp verlenen aan de olie-exploratie. Japan bood 50 miljoen dollar voor het Internationale Rode Kruis. Enkele Oosteuropese landen boden havenfaciliteiten voor doorvoer van goederen.

Polen, Tsjechoslowakije en Hongarije verklaarden zich bereid om tegen betaling van Westers hulpgeld goederen te produceren voor export naar de voormalige Sovjet-Unie. Zo zou het mes aan twee kanten snijden. Duitsland doet al iets dergelijks door plaatselijke en Turkse bouwbedrijven aan het werk te zetten voor huisvesting in de voormalige Sovjet-Unie. Tijdens de conferentie stelde Duitsland ook voor een instituut voor voormalige Sovjet-kerngeleerden in te stellen.

De Nederlandse minister van buitenlandse zaken, Hans van den Broek, zei eergisteren 200 miljoen gulden toe voor technische bijstand. Gisteren specificeerde hij dat het ook 150 of 175 miljoen kan worden. Het precieze bedrag vergt nog goedkeuring van de ministerraad.

De landen hebben op deze manier kunnen inventariseren wat er al wordt gedaan, opdat er niets dubbel gebeurt. En de Amerikaanse regering kon de eigen kiezers met 46 andere landen en zeven internationale instellingen overtuigen van de noodzaak van hulpverlening.

Pag 5:

EG bang voor kater na conferentie

De EG ziet op tegen de door haar te organiseren vervolgvergadering in Lissabon, want dan zullen op de symbolische geste in Washington werkelijke daden moeten volgen. De Amerikanen kunnen nu bogen op een succes in public relations, maar de EG maakt zich zorgen dat zij straks de kater moet verwerken, zo bleek gisteren. “We kwamen nu alleen toe aan de korte termijn. Maar ik denk dat we bij een vervolgconferentie niet kunnen ontsnappen aan macro-economische plannen. Dit is alleen een historische conferentie als er concrete actie op volgt”, zei Frans Andriessen, vice-voorzitter van de Europese Commissie.

Naast de diplomatieke blijdschap over het soepele verloop van de conferentie was er dus bezorgdheid over de uitvoerbaarheid van de gemaakte plannen. Andriessen waarschuwde voor een “teleurstelling” als er onvoldoende financiële middelen zouden komen om de beloften en aangegane verplichtingen waar te maken.

De vijf voorbereide plannen over voedsel, medicijnen, technische bijstand, behuizing en energie zijn vlot aangenomen. De resultaten zijn volgens minister van buitenlandse zaken Van den Broek “niet negatief beïnvloed door gekissebis over competenties”. Van den Broek was medevoorzitter van de werkgroep Energie.

Maar volgens Andriessen zijn de werkgroepplannen nog niet afgestemd op de mogelijkheden. Hij telde bijvoorbeeld tien prioriteiten in het rapport over technische bijstand. “Dat is heel wat”, zei hij. “Als je naar de beschikbare middelen kijkt, moet je het aantal prioriteiten terugbrengen.”

Andriessen relativeerde de 645 miljoen dollar die president Bush tijdens de conferentie aan de voormalige Sovjet-Unie toezegde. “Alleen al aan landen in Midden- en Oost-Europa besteden wij in de EG voor 1992 meer dan een miljard dollar. Dan is 600 miljoen dollar voor 12 republieken met een bevolking die vijf, zes keer zo groot is een bescheiden bijdrage.” Hij betreurde ook dat Bush de Amerikaanse bijstand uitsmeert over twee jaar.

Andriessen toonde weinig vertrouwen in het overdragen van de coördinatie aan de Groep van Zeven grootste geïndustrialiseerde landen (G-7). Dat is een voorstel van Frankrijk, dat geërgerd is over de manier waarop de Amerikanen het initiatief nemen zonder zelf veel bij te dragen. “Tot nog toe zijn de resultaten van de G-7 niet indrukwekkend”, zei Andriessen. Volgens hem zal de uitvoering vooral door de EG en de Groep van 24 geïndustrialiseerde landen gecoördineerd moeten worden. De EG heeft al vier jaar hulp gegeven aan Oosteuropese landen in telkens verschillende vorm en met telkens andere leiders.

De conferentie-agenda is inmiddels vol geraakt. Er komt nog een economische topconferentie in München. De Japanse onderminister van buitenlandse zaken, Saito, kondigde nog een derde coördinerende vervolgconferentie aan in Tokyo. Dit is een groot gebaar, omdat Japan nog niet veel hulp aan de voormalige Sovjet-Unie wil geven wegens een geschil over de eilandengroep de Koerilen. De Sovjet-Unie heeft die eilanden in de Tweede Wereldoorlog bezet en niet meer teruggegeven. Maar door het gastheerschap voor een hulpconferentie toont Japan haar grote interesse in de ontwikkeling van de nabijgelegen nieuwe staten, die beschikken over de door Japan zo deerlijk gemiste grondstoffen.