Gevangene kondigde regelmatig zijn vertrek aan

ROTTERDAM, 24 JAN. Zelden heeft hij zo'n “buitengewoon voorkomende, nette, vriendelijke en beschaafde” gedetineerde binnen zijn gevangenismuren gehad, zegt directielid C. Du Fossé van het huis van bewaring in Arnhem-Zuid.

Dat de 40-jarige Colombiaanse groothandelaar in cocaïne Ruben Garzon Londono vorige week ontsnapte uit de gevangenis in Sittard heeft hem echter niet verbaasd. Tijdens zijn verblijf in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) van de gevangenis had Londono regelmatig verteld dat de penitentiaire inrichtingswerkers er “niet op moesten rekenen” dat hij de hele straftijd van zestien jaar in Nederland zou uitzitten, herinnert Du Fossé zich.

Tijdens zijn verblijf in 1990 in de Rotterdamse gevangenis ontdekten bewaarders dat Londono een sleutel van zijn eigen celdeur op zak had. In Arnhem waar hij na een half jaar naar werd overgeplaatst, is in totaal twee keer geprobeerd Londono te bevrijden.

Op oudejaarsdag 1990 beklom op klaarlichte dag naar alle waarschijnlijkheid een Antilliaan een keukentrapje voor de muur van de gevangenis. Hij hield de bewaarders, die sportende gedetineerden bewaakten, onder schot zodat een Antilliaan en een tot 14 jaar veroordeelde Colombiaanse cocaïnehandelaar over het hek konden klimmen.

Volgens de Amsterdamse advocaat-generaal mr. R.J. Manschot is er reden om aan te nemen dat hier per abuis “de kolonel van de cocaïnebende in plaats van de generaal zelf” werd bevrijd. De Colombiaan die toen ontsnapte is overigens de broer van de vrouw van Garzon Londono.

Een maand later werd volgens Du Fossé opnieuw “een bijzondere, hele professionele poging” gedaan om Garzon Londono te schaken. Om vier uur 's nachts klommen vier mannen met aluminium uitklapladdertjes over de muur. De mannen droegen rugzakken met daarin snijbranders waarmee ze de dikke stalen en in beton verankerde tralies voor het raam van de cel van Londono wisten te verwijderen. Het met een moker inslaan van het kogelvrije glas moest worden gestaakt toen men op de scanner de politie hoorde naderen.

“We komen later terug om je te bevrijden”, hebben de Spaans en Nederlands sprekende mannen nog naar Garzon Londono geroepen voor ze de aftocht bliezen, vertelt Du Fossé. De Colombiaan werd vervolgens door een arrestatieteam van de politie uit zijn cel gehaald omdat Justitie bang was dat hij in zijn cel misschien een wapen zou hebben. Londono werd overgeplaatst naar de EBI in Leeuwarden waar hij nog net meemaakte hoe een Turkse collega, handelaar in heroïne, met een helikopter werd bevrijd.

Tot vorige week konden nooit leden van de bevrijdingsbende worden aangehouden. Du Fossé heeft wel van de politie begrepen dat Justitie een tijd lang een groep misdadigers in het oog heeft gehouden die van het Rijnmondgebied uit opereerde.

“Dat er kennelijk een Colombiaanse Liberation Incorporated bestaat wist ik nog niet, maar dit soort criminele organisaties is natuurlijk tot alles in staat”, zegt Manschot. Hij noemt het “een kwestie van goede bedrijfsvoering” en een “vorm van interne loyaliteit” die de bendes aanzetten tot bevrijdingsacties.

De advocaat van Londono, mr. M. Moszkowicz sr., zegt dat hem bekend is dat er “figuren zijn die gedetineerden aanbieden om tegen betaling hun ontsnapping uit een Nederlandse gevangenis te regelen”. Moszkowicz zegt wel de indruk te hebben dat het hier vooral om oplichters gaat die betaling vooraf verlangen. Daarna zouden de aangeboden diensten niet worden geleverd. Een beetje ontsnapping kost volgens Moszkowicz “een paar ton”.

Volgens een officier van justitie is het uitvoeren van een bevrijding een aantrekkelijke klus omdat er goed geld mee kan worden verdiend, terwijl de maximale gevangenisstraf die een verdachte voor hulp bij een ontsnapping moet uitzitten 16 maanden is. “Laat het gevangeniswezen er daarom in ieder geval voor zorgen dat de leden van de bende die dit weekeinde gepakt zijn met 850 kilo cocaïne niet met aluminium ladders kunnen worden bereikt”, zegt hij.

Moszkowicz en ook de advocaat van de ontsnapte zwager van Londono, mr. G. Euser, hebben na de ontsnapping nooit meer wat gehoord van hun Colombiaanse cliënten. Euser zegt hierover “eerlijk gezegd toch wel een beetje teleurgesteld” te zijn omdat de band met zijn Colombiaanse gedetineerde allengs beter werd. “Maar ik heb achteraf zelfs nog geen kaartje van hem gehad”, moppert Euser.

Het laatste dat sinds vorige week van Londono werd vernomen is een essay dat de Colombiaan - een ingenieur - voor zijn uitbraak had doen toekomen aan de hoofdredacteur van het bloot- en misdaadblad Aktueel, Peter R. de Vries, met wie hij vanuit zijn cel correspondeerde. De Vries bood het artikel vorige week aan voor de opiniepagina van deze krant. Het in nogal archaïsch Nederlands gestelde artikel heet: Sociaal-juridisch perspectief van drugs. Garzon Londono pleit daarin voor legalisering van het gebruik en vooral de handel in drugs.