Finnen overwegen aanvraag EG-lidmaatschap in maart

HELSINKI, 24 JAN. Hoewel vooral de sterk agrarisch-gerichte Centrumpartij van premier Esko Aho worstelt met de mogelijke gevolgen van een Fins lidmaatschap van de Europese Gemeenschap, lijkt het waarschijnlijk dat Finland al in maart een aanvraag in Brussel zal indienen.

Dit blijkt uit de gesprekken van premier Lubbers en staatssecretaris Dankert (Europese zaken) met de Finse regering. De Nederlandse bewindslieden waren de afgelopen twee dagen voor een kort officieel bezoek in de Finse hoofdstad.

De gesprekken betroffen vooral de mogelijke nadelen van een EG-lidmaatschap voor Finland. Over de economische voordelen bestaat weinig twijfel in Finland. Het diepgaande publieke en politieke debat over mogelijke toetreding wordt beheerst door de onzekerheid over de toekomst van de Finse landbouw en over het behoud van de traditionele neutraliteit. Door de desintegratie van de Sovjet-Unie en de onverwacht snelle aanvraag van Zweden is de discussie in Finland sinds eind vorig jaar in een stroomversnelling geraakt.

Veel Finnen zien toetreding als een logische stap in de modernisering en verdere industrialisatie van het land, dat sinds 1990 kampt met een economische recessie, onder andere door het wegvallen van de voor de Finnen zeer gunstige handel met de Sovjet-Unie. Anderen zien toetreding juist als een bedreiging voor traditionele Finse waarden.

Het advies van de Nederlandse delegatie aan de Finnen was om zo snel mogelijk de aanvraag in te dienen. Lubbers zette uiteen dat er nu, na de vorming van de Politieke Unie in Maastricht vorig jaar, voor korte tijd een gunstige periode is voor het indienen van een lidmaatschapsaanvraag. Als Finland tot na de zomer of nog langer zou wachten met de aanvraag, wordt het voor de EG veel moeilijker om bij de uitwerking van de verdragen van Maastricht rekening te houden met specifieke Finse eisen. In dat geval zal Finland waarschijnlijk pas ver na 1996 kunnen toetreden.

Volgens de Nederlanders moet het mogelijk zijn om binnen de op handen zijnde landbouwhervormingen speciale EG-projecten voor de "arctische' landbouw te introduceren. “Zoals de EG voor Spanje rekening houdt met gevolgen van de hitte moet dat voor Finland met de kou mogelijk zijn”, aldus premier Lubbers, die overigens geen toezegging deed over de hoogte van eventuele hulp. De neutraliteit hoeft op zichzelf geen probleem te zijn, omdat de EG nog altijd geen militaire organisatie is.

Wat betreft de neutraliteit zei premier Aho tegenover NRC Handelsblad dat het zeker een groot voordeel zou zijn voor Finland om de onderhandelingen met de EG te voeren samen met eveneens traditioneel neutrale landen als Zweden en Oostenrijk. Beide landen hebben onlangs een officiële aanvraag ingediend. Vooral op de langere termijn voorziet Aho economische problemen als Finland niet zou toetreden. Voorlopig kan Finland echter nog profiteren van de vrijhandelsovereenkomst die de EG vorig jaar sloot met de Europese Vrijhandels Associatie, waarvan ook Finland lid is.

Premier Aho treedt de laatste weken vaak op voor drukbezochte vergaderingen in het land over de gevolgen van een mogelijk EG-lidmaatschap. De premier, die nog altijd geen officieel standpunt heeft ingenomen, moet daar onder meer antwoorden op vragen als: “Kan Finland nog christelijk blijven binnen de EG?” en: “Zullen de Duitsers al onze zomerhuisjes komen opkopen?” Premier Aho zei deze bijeenkomsten te beschouwen als “een voorbereiding van de consensus”. Er zijn plannen om de uiteindelijke toetreding in een referendum aan de bevolking voor te leggen.