Cossiga in oorlog met zijn eigen partij

ROME, 24 JAN. In een felle en omstreden uithaal naar vooral de dominerende christen-democratische partij DC, waaruit hij zelf is voortgekomen, heeft de Italiaanse president Francesco Cossiga aangekondigd dat hij niet naar die partij zal terugkeren.

Het besluit betekent een politieke oorlogsverklaring aan de christen-democraten. De Italiaanse president wordt geacht als een vader des vaderlands boven de partijen te staan en moet zijn partijlidmaatschap neerleggen als hij in functie treedt. Cossiga liet weten dat hij niet, zoals de gewoonte is, na afloop van zijn ambtstermijn zal terugkeren naar de christen-democratische partij, omdat die volgens hem hervormingen van het politieke systeem tegenhoudt.

Cossiga deelde zijn besluit mee in een brief aan de christen-democratische partijkrant Il Popolo. Hierin riep hij op om geen DC te stemmen. Het is niet meer nodig dat alle katholieken op dezelfde partij stemmen, schreef Cossiga, volgens wie zijn ex-partij “ideologisch en moreel” ontredderd is geraakt.

In dezelfde brief riep hij ook op om niet te stemmen op de ex-communistische Democratische Partij van Links. Hij schreef dat delen van de DC en de PDS samen proberen veranderingen tegen te houden. In de optiek van Cossiga gaat de strijd niet tussen links en rechts, maar tussen een oude garde die het bestaande systeem verdedigt, en een groep die voorstander is van een radicale vernieuwing in de Italiaanse politiek.

Cossiga's uitlatingen worden gezien als een directe poging de verkiezingen te beïnvloeden die waarschijnlijk op 5 april worden gehouden. De president is vrijwel volledig geïsoleerd geraakt, maar bij opiniepeilingen krijgt hij veel steun voor zijn aanvallen op het politieke systeem en op de inefficiëntie en corruptie bij de overheidsdiensten.

Veel ophef volgde ook op zijn uitspraak dat hij na de verkiezingen de socialistische leider Bettino Craxi zou aanwijzen als formateur. Craxi en Cossiga zijn het inhoudelijk op een aantal hoofdpunten met elkaar eens. Na woedende protesten dat de president eerst de uitslag van de verkiezingen moet afwachten, schreef Cossiga gisteren dat hij bereid is direct na de verkiezingen af te treden, zodat een nieuwe president de formatie van een nieuwe regering kan begeleiden. Cossiga's ambtstermijn loopt officieel begin juli af.

Deze recente uitspraken van Cossiga, gevoegd bij zijn oproep om geen DC of PDS te stemmen, zijn van veel kanten onaanvaardbaar genoemd. De president schendt de grondwet die eist dat hij onpartijdig is, schreef La Repubblica vanmorgen. En La Stampa schrijft dat Cossiga er goed aan zou doen meteen af te treden.

In zijn brief verwijt Cossiga de DC dat zij niets heeft gedaan om hem te beschermen tegen de kritiek naar aanleiding van zijn verdediging van het geheime verzetsnetwerk Gladio. “Was ik daar soms de eerst- of enig-verantwoordelijke voor?” schreef Cossiga. “Of was het grootste deel van de politieke klasse van de christen-democratische partij daarvoor verantwoordelijk?”

De president ligt ook overhoop met de PDS, die hem tot aftreden wil dwingen. PDS-leider Achille Occhetto werd woensdag door hem omschreven als “een zombie met een snor”.

De uitlatingen van president Cossiga zijn zo omstreden geworden dat er woensdag over is gesproken tussen de top van de staatszender RAI en de politieke commissie die toezicht houdt op de RAI. Christen-democratische politici die daarbij waren, hebben gezegd dat is afgesproken minder aandacht te besteden aan Cossiga op tv. De RAI heeft ontkend dat er plannen zijn om Cossiga buiten beeld te houden.