Wie wordt dement

Sommige mensen dementeren als ze ouder worden. Tot nu toe was nauwelijks te voorspellen wie. De laatste jaren wordt onderzocht waardoor de kans op dementeren wordt vergroot.

Hersenonderzoeker dr. P.J. Houx promoveerde onlangs aan de Maastrichtse universiteit op een onderzoek naar de invloed op het verlies van geheugenfuncties van de volgende negen biological life events (BLE):

- behandeling van een neuroloog voor epilepsie, kleine beroerte, migraine, hersenvliesontsteking, hersenbeschadiging na een ongeluk.

- nier- en leverziekten, diabetes mellitus, schildklierziekten

- enkele hersenschuddingen

- meer dan driemaal algehele narcose, of eenmaal langer dan drie uur

- gebruik van medicijnen die de rijvaardigheid beïnvloeden zoals slaapmiddelen

- alcoholmisbruik (meer dan 35 of 21 glazen per week per man resp. vrouw)

- blootstelling aan neurotoxische chemicaliën, zoals snuiven van oplosmiddelen of eenmalig bewustzijnsverlies door koolmonoxydevergiftiging

- behandeling door een psychiater

- geboortecomplicaties of ontwikkelingsproblemen in de jeugd

Proefpersonen werden onderworpen aan tien tests, die bij elkaar twee uur in beslag namen. De eerste helft werd afgenomen door een neuroloog, de andere helft door een neuropsycholoog. Van de 250 proefpersonen die aan het onderzoek deelnamen had 39% een of meer BLE's doorgemaakt. Het onderzoek werd afgenomen bij mensen uit zeven groepen, in leeftijd oplopend van rond de 20 tot rond de 80 jaar.

Van de 80-jarigen had 49% minstens één BLE doorgemaakt, onder de 20-jarigen was dat 29%. De jongeren hadden gemiddeld 2 BLE's doorgemaakt, waarvan nog al wat door alcoholgebruik, de zestigjarigen scoorden het hoogst met bijna 4 BLE's. Tachtigjarigen maakten gemiddeld 1,9 BLE's mee.

Waarschijnlijk worden die stijging en daling veroorzaakt doordat de zestigjarigen oud werden in het tijdperk van toenemende medische behandeling en doordat de tachtigjarigen de overgebleven sterken zijn: mensen met veel BLE's zijn misschien al overleden, of niet meer in staat om aan het onderzoek mee te doen.

Jonge mensen met biological life events onderscheiden zich niet sterk van hun leeftijdsgenoten zonder BLE, maar bij oudere mensen scoorden de mensen met BLE veel slechter. Geheugen, snelheid van kennisverwerking, motorische snelheid en nauwkeurigheid zijn vier functies die duidelijk afnemen bij toenemende leeftijd. Bij mensen die BLE's doormaakten lopen de functies veel sneller terug. Een uitsplitsing naar soort BLE is niet gemaakt. In Maastricht is inmiddels een veel groter onderzoek onder ouderen van start gegaan waarbij wel naar de afzonderlijke invloeden op dementering wordt gelet.

Bijschrift:

Scores van de zeven onderzochte groepen op vier kenmerkende geheugentests. De score voor de ouder wordende mensen die een ziekte of gebeurtenis doormaakten die mogelijk de hersenfunctie benvloedt (rechts) wijkt vooral op hoge leeftijd sterk af van mensen die zoiets niet meemaakten (midden). Links de gemiddelde score voor alle proefpersonen.