Politie schat aantal illegalen dat in Den Haag werkt op 5.000; Haagse politie krijgt greep op illegalen

DEN HAAG, 23 JAN. Yilmaz komt uit Turkije en woont in de Haagse Schilderswijk. Hij is 53 jaar en spreekt nauwelijks Nederlands, maar één ding weet hij maar al te goed duidelijk te maken: “De laatste tijd vraagt de politie veel vaker naar het paspoort.” Hassan (42) en Metin (43) beamen dat. “In een café moesten we vorige week met onze handen omhoog staan. Een voor een moesten we onze papieren laten zien.”

Volgens E. Grootaarts, hoofd van de Haagse Vreemdelingendienst, is een andere actie van de politie in de Schilderswijk, waarbij dinsdagnacht 23 illegalen werden opgepakt, geen onderdeel van een gericht beleid om illegalen op te pakken. Maar de aanwezigheid van illegalen levert volgens hem wel grote problemen op.

Aan de Hoefkade, in een buurt die in de volksmond al "Klein Anatolië' wordt genoemd, fronst de Turkse opbouwwerker Hakim Sabudhak zijn wenkbrauwen: “De illegalen helpen juist de Nederlandse economie vooruit.”

De Haagse politie schat het aantal illegalen dat in en rond Den Haag werkt tussen de 15.000 en 30.000. In de stad zelf zouden er ten minste 5.000 werken. Tegelijkertijd wordt een hoge werkloosheid onder de legale migranten geconstateerd. Grootaarts: “En die mensen zijn echt niet te beroerd om te werken.” Dagelijks ziet hij vanaf het Krügerplein en omgeving busjes vertrekken naar de kassen van het Westland. Busjes van Turkse en Nederlandse bedrijven, die legale en illegale arbeiders naar het tuinbouwgebied rijden.

“Die vijfduizend illegale arbeiders”, zegt Grootaarts “belemmeren de werkvoorziening voor evenzoveel legale werkzoekenden.” Hij zegt overigens te merken dat de reacties op de controle van illegaal werk veranderd zijn. Vroeger bereikte hem vanuit de politiek de reactie: moet dat nou. Nu voelt hij zich gestimuleerd door de politiek.

Grootaarts' stelling dat op de arbeidsmarkt voldoende werkzoekenden zijn om te voldoen aan de behoefte in de sectoren waar illegaal wordt gewerkt, wordt ondersteund door de directeur van de inspectie arbeidsverhoudingen van het ministerie van sociale zaken, H. van Dijk.

Hij legt uit dat een loonbedrijf met een werkgever een bepaalde hoeveelheid werk afspreekt en dit door een aantal illegale arbeiders laat uitvoeren. Die krijgen tussen de vijf à tien gulden per uur betaald. Zou een werkgever het werk geheel "wit' laten uitvoeren, dan moet hij, inclusief premies, ongeveer 35 gulden per uur betalen.

Wanneer hier niets tegen wordt ondernomen “legaliseert de maatschappij uitbuiting”, meent Van Dijk. Naar illegalen blijkt vooral een grote vraag te bestaan in sectoren waar een ongeregelde vraag bestaat naar zwaar en ongeschoold werk: de land- en tuinbouw, de textiel, de horeca, de schoonmaakbranche en in mindere mate de vleesverwerkende industrie, de metaal, het pluimvee, de haven en de visafslag. Zwaar, gevaarlijk en ongezond werk: textielafval dat vluchtwegen blokkeert, giftige chemicaliën waarmee arbeiders onbeschermd moeten omgaan.

Hakim vertaalt de stelling dat illegale arbeid nadelig is, voor zijn werkzoekende landgenoten in het Turks. Yilmaz en zijn vrienden heffen meewarig hun handen. “Komkommer, radijs! De hele dag op je knieën, veel te zwaar.” Hassan wijst betekenisvol op zijn rug. Werk in de kassen is voor jonge mensen, niet voor iemand van zijn leeftijd.

Een Haagse politieman zegt dat illegale arbeid de laatste tijd ook onder de legale migranten kwaad bloed zet. In negen van de tien keer dat aangifte wordt gedaan van een bedrijf waar illegalen werken, is de aangever een legale migrant, zegt hij. “Want juist onder migranten met een verblijfstitel is de behoefte aan ongeschoold werk het grootst. Die mensen merken ook dat ze door de illegalen niet aan de bak komen.”

Van de 471 mensen die in 1990 en 1991 zonder werkvergunning in loonbedrijven werden opgepakt, bleken 459 illegaal in Nederland te verblijven. Onder de niet-illegalen zonder papieren zijn voorts buitenlanders met een toeristenvisum. Van de 36 bedrijven waar proces-verbaal tegen werd opgemaakt, waren 21 van Turkse eigenaren. Zowel de Nederlandse als de Turkse bedrijven hadden illegalen in dienst, respectievelijk 163 en 296. De Nederlandse bedrijven werden vooral in het Westland aangetroffen, de Turkse door heel het land.

Illegale Turken zijn vaak via uitgebreide familienetwerken hier gekomen. De politie heeft het sterke vermoeden dat sommige Turkse loonbedrijven betrokken zijn bij de georganiseerde misdaad van afpersing, drugshandel en beschermingsgeld. Net als vroeger bij de Nederlandse koppelbazen, verdenkt zij hen ervan zwart geld in andere criminele ondernemingen te investeren.

Bij illegaal werk door Marokkanen bestaat minder het vermoeden van georganiseerde misdaad. Wel zouden er georganiseerde toevoerlijnen van arbeiders zijn. Vaak komen illegale Noordafrikanen uit België (Brussel) en Noord-Frankrijk.

Buiten rijden inmiddels de bestelbusjes van bedrijven alweer rond, twee van een legertje van ten minste honderd, aldus Hakim. Op straat houden hij en zijn landgenoten hun verblijfspapieren angstvallig gereed.