Planeten bij pulsars blijven problematisch

Even leek het er op dat er eindelijk planeten bij andere sterren waren gevonden. Binnen een half jaar kwamen Britse en Amerikaanse astronomen met zo'n ontdekking. In beide gevallen ging het om pulsars, de restanten van zware, geëxplodeerde sterren en dus de laatste objecten waarbij men planeten zou verwachten. De Britse astronomen hebben nu echter bekendgemaakt dat "hun' planeet toch niet blijkt te bestaan.

De eerste ontdekking, in juli vorig jaar, betrof een planeet van tien aardmassa's bij de pulsar PSR 1829-10 (de getallen slaan op de positie aan de hemel). Pulsars zijn zeer kleine, uit neutronen bestaande sterren die snel om hun as draaien en tijdens iedere omwenteling een radiopuls uitzenden. Die frequentie van PSR 1829-10 bleek in een periode van zes maanden te variëren. De Britse astronomen concludeerden daaruit dat de pulsar een begeleider heeft, die hem in die tijd een beetje heen en weer trekt: daardoor zou er in de pulsfrequentie een Dopplereffect optreden.

In december leidden Amerikaanse astronomen uit eenzelfde effect bij een andere pulsar, PSR 1257+12, de aanwezigheid van twee planeten af. Hun massa zou minstens driemaal die van de aarde zijn en zij zouden in 67 en 98 dagen op afstanden van 0,4 en 0,5 astronomische eenheden om de pulsar draaien (1 AE is gelijk aan de afstand aarde-zon). Onbekend is of het om aardachtige planeten gaat, om Jupiterachtige gasbollen, of om donkere sterachtige begeleiders.

De "Britse' planeet was al direct "verdacht' omdat zijn omlooptijd precies de helft was van die van de aarde. Dit zou kunnen betekenen dat de variatie in de pulsfrequentie op de een of andere manier werd veroorzaakt door de beweging van de aarde om de zon. De Britse onderzoekers hebben nu bekend gemaakt dat dit inderdaad het geval is. Bij de tweede pulsar was dit wel in rekening gebracht, zo verzekeren de Amerikanen, "evenals ieder ander effect dat men kon bedenken'.

Zou het bestaan van de twee "Amerikaanse' planeten door onafhankelijke waarnemingen worden bevestigd, "dan zou dit belangrijke consequenties hebben voor ons inzicht in het ontstaan en de ontwikkeling van planetenstelsels', aldus de Amerikaanse astronomen. Het zou betekenen dat planeten onder verschillende omstandigheden kunnen ontstaan, niet alleen bij gewone sterren als de zon, maar ook bij sterren die een stormachtige ontwikkeling hebben doorgemaakt.