1991 was heet, maar zonder Pinatubo had het nog heter gekund

Na het hitterecord van 1990, het warmste jaar in de statistieken, die 110 jaar terug gaan, was 1991 het op een na warmste jaar dat meteorologen zich herinneren. Het hitterecord van 1990 zou vorig jaar vermoedelijk zelfs overtroffen zijn als de vulkaan Mount Pinatubo niet was uitgebarsten. Het effect van de stofnevel die door de Philippijnse vulkaan in de atmosfeer is uitgespuwd en daar nu het invallende zonlicht filtert, begint zich al af te tekenen. In de jaren negentig wordt een - zij het tijdelijke - afkoeling van het klimaat op aarde verwacht.

Vermoedelijk raakt daardoor ook de discussie over het broeikaseffect wat op de achtergrond, want het bewijs daarvoor is al moeilijk genoeg te leveren zonder het maskerende effect van de Mount Pinatubo. In elk geval geeft de vulkaanuitbarsting onderzoekers de gelegenheid hun klimaatsmodellen te controleren. Het is een feit dat de acht warmste jaren in de recente geschiedenis allemaal in de afgelopen 12 jaar vielen, terwijl de aarde de afgelopen 110 jaar nooit zo snel is opgewarmd als in de afgelopen 25 jaar.

De hittegolf uit de jaren tachtig is waarschijnlijk versterkt door uitzonderlijk warme water dat zich vanaf vorig jaar verzameld heeft in het westen van de Grote Oceaan. Sinds vorige herfst spreken meteorologen van een echt El Niño- effect, dat in Texas voor grote overstromingen zorgt en voor ongekend zachte winters in de noordelijker staten van de VS.

Voorlopig verwacht het Goddard Institute of Space Studies van de NASA dat het el Niño-effect de aarde gemiddeld met hooguit 0,2 graad zal opwarmen, hetgeen onvoldoende wordt geacht om de afkoeling door de uitbarsting van de Mount Pinatubo (die wereldwijd op 0,5 graad wordt geschat) te compenseren. Als het anders loopt is er iets mis met de klimaatsmodellen. (Science, 17 januari)