Saudade

In "Cabostoque' van Gerrit Komrij (NRC Handelsblad, 8 januari) las ik dat Nederland en Portugal, hoewel beide landen in hun zeevarend verleden herhaaldelijk in elkaars vaarwater hebben gezeten, zo weinig woorden aan elkaar hebben doorgegeven.

Anders is dat in Indonesië. In het Maleis van voor de oorlog en waarschijnlijk dus ook in het Bahasa Indonesia van nu ziten nog heel veel Portugese woorden. Die werd ik mij pas tot mijn verrassing bewust op mijn vakantie in Portugal. Zo vond ik al meteen: mateiga (boter), queijo (kaas), bandeira (vlag), banco (bank), mesa (tafel), janela (raam), caldo (bouillon), garfo (vork).

Vooral dit laatste woord (in het Maleis garpu) vond ik typisch, omdat de F vaak moeilijk werd gevonden en als P werd uitgesproken.

Aan een marktkoopman vroeg ik daar zonder nadenken: “Ada mateiga?”, blijkbaar onbewust verwachtend: “Ada” of ”tida ada”. (is-t-er, of is-t-er niet).

Bij het vlotte antwoord "Si' realiseerde ik me dat ik Maleis had gesproken. Hierbij overspoelde mij het gevoel van saudade, wat ook zoiets als heimwee moet betekenen. Heimwee naar je eigen vertrouwde plek?