Literafia Stand Magazine, winter 1991. 84 ...

Literafia Stand Magazine, winter 1991. 84 blz.L2,50. 179 Wingrove Road, Newcastle upon Tyne NE4 9DA.

Biechten wordt liegen London Magazine, vol.31 nrs.9&10. 160 blz.L4,75. 30 Thurloe Place, SW7 London

Protestantse leescultuur Woordwerk 36. 64 blz.ƒ7,50. Uitg.De Schans, tel.01835-5020

Protestantse leescultuur

In het Christelijk literair tijdschrift Woordwerk, dat komend voorjaar zijn tiende verjaardag kan vieren, schenkt redacteur Anne Schipper aandacht aan de 'protestantse leescultuur'. Het Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum (NBLC) publiceerde onlangs een bundel artikelen hierover, getiteld Omzien met een glimlach. De afgelopen honderd jaar brachten achtereenvolgens een "opgaan, blinken en verzinken" van de protestantse leesdrift en -cultuur. Vermoedelijk oordelen de makers van de artikelenbundel niet al te gunstig over de levenskansen van dat ene protestantse literaire blad Woordwerk.

Het zwaargewicht in deze literaire subcultuur, criticus, biograaf, verhalenschrijver en organisator Hans Werkman, zet dit nummer in met een artikel over dichteres Marieke Jonkman. (Het openingsgedicht 'Jelle's Tour' van Irene Postma slaan we even over: "Leer mij dan zo als Nijdam fietst geloven: / de bergen nemen met een brede lach").

Werkman analyseert nauwlettend de cyclus 'Lieflijk rotsje' uit de bundel Dochters van het donker die na voorpublikatie in Woordwerk verkort terecht kwam in Tirade en de bundel. Hij stelt na lezing "met het breekijzer van de bijbelkennis" over de vijf gedichten waarin een moeder tobt met haar kinderwagentje vast: "De geest gaat wegen waar het verstand (nog) niet volgen wil. In de moeder zijn Godservaring en Godsverduistering met elkaar in gevecht. Daarin is Marieke Jonkman een vertegenwoordigster van een belangrijk religieus besef aan het einde van de twintigste eeuw." De totale bundel vindt Werkman daarentegen te somber om christelijke literatuur te kunnen zijn. Wel houdt hij nog hoop.

Een christelijk verhaal haalde Woordwerk uit Zuid-Afrika van Heilna du Plooy ("Sy byt op haar tande en gaan aan met die lewe" [leven]); gedichten zijn er van Inge Lievaart en Lode Bisschop ("alzo hijgt mijn ziel naar U, o mijn God"); en predikant Arie van Houwelingen schreef een artikel over Nooit meer slapen van Hermans, een 'meeslepende roman' waarin de schrijver de christelijke lezer tegen de schenen schopt met 'onheuse polemiek'. Van Houwelingen ontworstelt zich aan Hermans' hypnotiserende artistieke overtuigingskracht en protesteert tegen zijn levensbeschouwing. "Hermans doet niet alleen mensen grof onrecht, hij deinst er ook niet voor terug de God van de bijbel belachelijk te maken en Hem af te schilderen als een meedogenloze despoot." Hij geeft de Woordwerk-lezers mee: "Weigeren deze literair vergulde pil te slikken, weigeren te geloven dat mens en wereld zijn uitgeleverd aan het blinde noodlot dat bedrog en onverschilligheid de laatste grond van ons bestaan vormen, dat er "geen Hand is die ons leidt en geen Vinger die wijst'.'

Woordwerk 36. 64 blz.ƒ7,50. Uitg.De Schans, tel.01835-5020