Engholms vlucht naar voren

MET EEN SOORT vlucht naar voren heeft SPD-voorzitter Engholm een einde gemaakt aan de al maanden woedende discussie in de top van zijn partij over de vraag wie straks - in 1994 - de uitdager wordt van kanselier Kohl.

Engholm wil die uitdager dan wel zijn en hij heeft dat, zéér tegen zijn zin, nu alvast gezegd. Dat hij daarmee tegelijkertijd een einde heeft gemaakt aan de ambities van zijn concurrenten, of aan de aanhoudende animositeiten in de partijtop, mag worden betwijfeld. De fotogenieke pijproker Engholm nam vorig jaar, na heel veel afwerende verzuchtingen en een ruime bedenktijd, het SPD-voorzitterschap op zich. Naar Bonn verhuizen uit Kiel, de hoofdstad van de deelstaat Sleeswijk-Holstein (waar hij premier is), wilde hij niet. Voor de mens Engholm, die graag van een glas wijn en de schone kunsten geniet, zou hij liefst wat tijd overhouden, zei hij.

De SPD regeert in negen van de zestien Duitse deelstaten. In veel gevallen zijn het de politieke kleinkinderen van oud-kanselier Willy Brandt die als premier in de regionale hoofdsteden aan de macht zijn. Tussen hun regionale belangen en hun ambities en de Bondsdagfractie in Bonn rijzen geregeld spanningen. Die moest Engholm, hoewel zelf ook premier van een deelstaat, als partijvoorzitter zien te overbruggen. Dat is hem in zijn totnutoe bestaande dubbelfunctie nog niet zo goed gelukt, zijn afgedwongen vroege aanmelding voor de kandidatuur voor het kanselierschap is daarvan zelfs enigszins het gevolg. Of dat straks beter gaat als hij premier, partijvoorzitter én lijsttrekker is, mag dus ook worden betwijfeld.

AAN RISICO'S bestaat ook overigens geen gebrek. Engholm, hoorbaar en zichtbaar niet iemand die staat te popelen om kanselier te worden, moet het opnemen tegen een zeer sterke tegenstander als kanselier Kohl, over wie het vroegere gelach in de SPD nu wel is verstomd. Voor het, in 1994, echt zover is krijgt Engholm als oppositioneel alternatief voor de kanselier ruim de tijd om te slijten. Dat slijtageproces begint wellicht over een paar maanden al, als de SPD-kandidaat in zijn eigen deelstaat de absolute meerderheid moet verdedigen die hij vier jaar geleden onder gunstige omstandigheden verwierf, namelijk na de hoogst onsmakelijke affaire rondom zijn toenmalige CDU-tegenstander Barschel.

In praktisch heel West-Europa zitten de sociaal-democraten in de problemen. Dat zijn conceptuele, programmatische moeilijkheden die nu eens met de gebeurtenissen in Oost-Europa te maken hebben, dan weer met de betaalbaarheid van de verzorgingsmaatschappij, aan het ontstaan waarvan zij zelf zoveel hebben bijgedragen. De SPD heeft daarnaast nog het probleem dat zij door de Duitse eenwording enigszins op het verkeerde been is gezet. Zij heeft daaraan nog een hausgemacht probleem toegevoegd, namelijk grote interne rivaliteit. Kohl zal wel een lachje hebben overgehad voor Engholms vlucht naar voren.