Besluit over reis Z-Afrika blijft nog uit

DEN HAAG, 21 JAN. Het kabinet heeft nog steeds geen definitieve beslissing genomen over het wel of niet doorgaan van het officiële bezoek van premier Lubbers en minister Van den Broek aan Zuid-Afrika.

Aanvankelijk werd vandaag een standpunt verwacht, voorafgaand aan een kort debat in de Tweede Kamer.

Gisteren is de hele dag intensief overlegd tussen de premier, minister Van den Broek (buitenlandse zaken), vice-premier Kok, CDA-fractieleider Brinkman en de waarnemend fractievoorzitter van de PvdA, Leijnse.

Ook in de interpellatie vanmiddag in de Kamer zou Lubbers geen definitief uitsluitsel geven. Een functionaris in regeringskringen die bij de kwestie betrokken is zei aan het eind van de ochtend: “Het is niet zo dat men met elkaar wederzijds uitsluitende standpunten tegenover elkaar staat. Alleen minister Van den Broek heeft een duidelijk standpunt: de reis doorzetten. De anderen vragen zich als het ware af wat wijsheid is”.

Waar precies op wordt gewacht is niet helemaal duidelijk, in elk geval ook op meer politiek overleg in de achterban. Vanuit het bedrijfsleven zou ook sterke druk op de premier worden uitgeoefend de reis door te zetten. Over enkele weken gaat een Nederlandse handelsdelegatie naar Zuid-Afrika, en de KLM heeft een sterke uitbreiding van de landingsrechten verkregen.

Gesuggereerd wordt dat de lucht rondom een eventueel bezoek na vrijdag zou kunnen opklaren als de Zuidafrikaanse president, De Klerk, in zijn jaarlijkse rede bij de opening van het parlementaire jaar een aantal concessies aan het ANC zal bekendmaken. In dezelfde redes in de afgelopen jaren kondigde De Klerk het einde van de apartheid aan en maakte hij zijn plannen bekend voor een overgang naar een samenleving met gelijke rechten voor alle etnische groepen.

Het is niet uitgesloten dat vice-premier Kok, die de beste contacten heeft met ANC-leider Mandela, nog een poging tot bemiddeling zal doen. In juni 1990 was het Kok die Mandela overreedde om in zijn reis door Europa alsnog Nederland op te nemen. Mandela werd toen door de regering ontvangen, sprak met de koningin en kreeg een enthousiast huldebetoon in Amsterdam.

De CDA-fractie is sterk voor het doorgaan van de reis. Het Kamerlid Aarts, voorzitter van de vaste commissie voor buitenlandse zaken, zegt te hopen dat Lubbers en Van den Broek hun besluit handhaven. “Maar als de regering zelf het plan intrekt, kan de fractie uiteraard weinig uitrichten.”

Een mededeling van de kant van Algemene Zaken gisteren, dat de suggestie aan Lubbers om naar Zuid-Afrika te gaan van Buitenlandse Zaken afkomstig was, wordt inmiddels door BZ met kracht tegengesproken. Het idee om met Van den Broek mee te gaan kwam van Algemene Zaken zelf, aldus een diplomaat die bij de voorbereiding betrokken is.