Major brengt bezoek aan Belfast; Unionisten vragen om harder optreden van Londen tegen de IRA

LONDEN, 20 JAN. Politieke leiders van de protestantse, unionistische gemeenschap in Noord-Ierland eisen harde maatregelen van de Britse regering om een eind te maken aan de wreedheden van de IRA, het Ierse Republikeinse Leger.

Vier van hen, onder wie Dominee Ian Paisley, hebben vanavond een onderhoud met premier John Major. De Britse premier reisde vanmorgen naar Belfast om zich persoonlijk op de hoogte te stellen van de verslechterende veiligheidssituatie in Noord-Ierland.

De minister voor Noord-Ierland, Peter Brooke, heeft zich door premier Major in bescherming moeten laten nemen, nadat hij zich in de ogen van Unionisten had laten verleiden tot lichtzinnig gedrag voor de televisie in Dublin, op de avond dat de IRA bij Teebane Cross in Ulster zeven bouwvakkers opblies, omdat ze voor de Britse troepen werkten. Sommige Unionisten vragen om zijn aftreden.

Meer dan 600 man nieuwe troepen zijn dit weekeinde in Noord-Ierland aangekomen. Zij worden vermoedelijk ingezet op het platteland en niet langer alleen in Belfast, waar de IRA de laatste maanden een reeks bomaanslagen heeft uitgevoerd.

Terwijl beide gemeenschappen in de verdeelde provincie zich voorbereiden op de bijna onvermijdelijke tegenactie van loyalistische terroristen op de wandaad van vrijdagavond, gaf de IRA gisteren een verklaring uit waarin ze waarschuwde dat ze burgers die voor Britse militairen of de politie in Noord-Ierland werken, als “legitiem doelwit” zal blijven beschouwen.

De aanslag op het busje met protestante bouwvakkers, onder de ogen van kinderen in een schoolbus, was de ernstigste op een burgerdoel sinds de IRA in 1987 in het protestante Enniskillen elf mensen doodde door een bom te laten ontploffen bij de jaarlijkse dodenherdenking.

Katholieke en protestantse geestelijken verdoemden de daders gelijkelijk voor “deze onnoemelijke wandaad”, maar de leider van de katholieke kerk in Ierland, kardinaal Cahal Daly, waarschuwde tegen de roep om “totale oorlog” tegen de terroristen. “Zou dit dan betekenen totale oorlog jegens de gemeenschap waaruit zij voortkomen en waarin zij zich misschien verborgen houden?”

Ds Ian Paisley beantwoordt die vraag bevestigend. Hij wil de grens met de Republiek Ierland “afgegrendeld” zien en hij wil dat de burger-vrijwilligers van het Ulster Defence Regiment full-time gaan dienst doen en worden versterkt. Paisley verlangt een avondklok, het afzetten van katholieke wijken, herinvoering van de doodsstraf, invoering van de plicht tot het dragen van identiteitsbewijs voor iedereen ouder dan 14 jaar en “als dat allemaal niet werkt” de maatregel van internering zonder voorafgaand proces. Alle Unionistische Lagerhuisleden willen Major duidelijk maken dat ze genoeg hebben van wat zij noemen “de voorzichtig-voorzichtig-benadering”.

Voor de Britse minister voor Noord-Ierland, Peter Brooke, is de aanslag bij Teebane Cross het ernstigste incident sinds hij in 1988 in functie kwam. Brooke was op het moment van de bomontploffing op bezoek in Dublin, waar hij in het kader van het Anglo-Iers verdrag overleg voerde met zijn Ierse collega, Gerry Collins. De Britse minister had daarbij net tegen journalisten toegegeven dat zijn pogingen om de politieke partijen in Noord-Ierland opnieuw om één tafel te krijgen voorlopig op sterk water waren gezet tot na de komende verkiezingen in Groot-Brittannië. De achterliggende reden voor het treuzelen van de betrokken politici is dat de meesten van hen hopen dat er na de verkiezingen een gunstiger regeling van hun belangen bedongen kan worden.

Brooke legt vanmiddag in het Lagerhuis een verklaring af. Die gaat over de aanslag, maar ook over zijn eigen optreden in Dublin. De minister liet zich daar, aan het eind van de dag en toen hij al op de hoogte was van de bomaanslag in Noord-Ierland, verleiden tot het zingen van twee coupletten van O my Darling, Clementine in een bekende praatshow. Brooke's woordvoerders zeggen dat de minister zijn agenda niet wilde laten dicteren door de IRA, maar geven toe dat zijn - weerspannige - optreden misschien wel wat ver is gegaan. Premier Major heeft laten weten dat Brooke zijn volledig vertrouwen blijft genieten.