Lubbers vermoedelijk niet naar Zuid-Afrika

DEN HAAG, 20 JAN. Een officieel bezoek van premier Lubbers en minister Van den Broek aan Zuid-Afrika van 18 tot 20 februari is duidelijk minder waarschijnlijk geworden, nu ANC-leider Nelson Mandela zaterdag telefonisch een dringend beroep op Van den Broek heeft gedaan op dit moment niet naar Zuid-Afrika te komen. Het ANC zal de beide bewindslieden in Zuid-Afrika niet te woord staan, zei Mandela.

In de loop van vandaag zouden Lubbers, Van den Broek en vice-premier Kok een definitief besluit nemen over de vraag of men het bezoek wel of niet zal laten doorgaan. Als men negatief zou besluiten, wordt eerst contact opgenomen met de Zuidafrikaanse regering van president De Klerk. “Anders zou weer iemand nieuws over de reis uit de krant vernemen; één keer is wel genoeg”, aldus een zegsman in regeringskringen in Den Haag.

Essentieel is de definitieve weigering van Mandela om Lubbers en Van den Broek in Johannesburg te woord te staan. In het telefoongesprek zaterdag met de net uit het Midden-Oosten teruggekeerde Van den Broek prees Mandela, aldus de woordvoerder van Buitenlandse Zaken, de Nederlandse minister “in warme bewoordingen” als voorvechter in de strijd tegen de apartheid. Maar hij bleef onverzettelijk tegenover het voorgenomen bezoek; dat moest worden geannuleerd en zou pas kunnen plaatshebben nadat er een overgangsregering was gevormd, met vertegenwoordigers van het ANC erin.

Van den Broek deed een uitvoerige poging om de ANC-leider, die zich op dat moment in Tunis bevond, ervan te overtuigen dat de Nederlandse regering het bezoek ziet als een tegenbezoek aan zowel president De Klerk als Mandela en het ANC. Een zeer groot deel van het bezoek zou worden gewijd aan gesprekken met het ANC en andere oppositiegroeperingen. Mandela bleef bij zijn standpunt het bezoek op dit moment “niet opportuun” te vinden. In zijn argumentatie, aldus BZ, speelde het feit dat het ANC pas was geconsulteerd nadat het bericht over de voorgenomen reis was uitgelekt geen enkele rol. “Er was geen sprake van gekwetste trots aan ANC-zijde”, aldus deze zegsman.

Premier Lubbers zei vrijdag tijdens zijn wekelijkse persconferentie al dat gezien de berichten uit Zuid-Afrika de regering “de balans opnieuw moest opmaken”.