Jury nomineert geen film voor Oscar; Opwinding in Duitsland over filmkandidatuur

BONN, 20 JAN. In Duitsland, en vooral in de Duitse filmwereld, is opwinding ontstaan nu de film Hitlerjunge Salomon van de Poolse regisseur Agniezka Holland in maart reglementair geen kandidaat kan zijn voor een Oscar.

Hoewel de film wel een zogenoemd Duits produktiecertificaat heeft, wat nodig is om uit Bonn subsidie te krijgen, heeft de Duitse jury hem niet in de VS voor een Academy Award (een Oscar) gekandideerd. Dat is weliswaar gebeurd om formele redenen, namelijk wegens bezwaren tegen het bestaande Oscar-reglement, maar dat heeft die jury zó slecht toegelicht dat zij er nu van wordt verdacht dat zij de film om zijn “ongewenste inhoud” niet heeft willen laten meedingen.

Jongstleden zaterdag hebben buitenlandse journalisten Hitlerjunge Salomon in Los Angeles een Golden Globe toegekend als beste film van 1991 in een vreemde taal. Zo'n “Globe” brengt doorgaans goede kansen mee in de Oscar-competitie. In december hadden Newyorkse critici het werkstuk van mevrouw Holland en producent Artur Brauner, die buiten Duitsland wordt vertoond onder de naam Europa, Europa, gekozen als op één na beste buitenlandse film van 1991.

In de VS is de met een beperkt budget gedraaide film ook in bioscopen goed ontvangen, de produktiekosten zijn er daardoor al uit terwijl de vertoning in Europa nog moet beginnen. Verbeeld is, naar een historisch voorbeeld, het leven van een Poolse joodse jongen die op een unieke manier de Tweede Wereldoorlog overleeft, namelijk als lid van de “Hitlerjugend” en de Duitse “Wehrmacht”. Agniezka Holland meent dat in de inhoud van haar film de redenen liggen waarom de Duitse jury hem niet heeft gekandideerd. “Duitsers haten dit onderwerp”, zei zij vorige week in een interview met de New York Times. Sinds de Duitse eenwording “blijken arrogantie en vreemdelingenhaat, die totnutoe verborgen zijn gebleven, weer openlijk”, meent zij. In de Amerikaanse filmwereld heerste de afgelopen weken grote verbazing dat haar film van de Duitse jury geen Oscar-nominatie kreeg.

De kwestie berust vermoedelijk voor een groot deel op een hevig misverstand. Dat is mede ontstaan doordat de Duitse jury, die in 1985 de thematisch verwante film Bittere Ernte (Bittere oogst) van hetzelfde duo Holland/Brauner al een Oscar-nominatie meegaf, nu pas goed duidelijk heeft gemaakt wat haar bezielde. Zij heeft namelijk bezwaar tegen dat deel van het Oscar-reglement waarin het heet dat de zogenoemde main artistic contributions van een buitenlandse film (acteurs, taal, grotendeels ook: draaiboek en plaats van handeling) uit één land afkomstig moeten zijn. Om die reden zijn ook films van Duitse regisseurs als Wim Wenders en Volker Schlöndorff, die direct in het Engels draaien, nooit gekandideerd voor een Oscar als beste buitenlandse film.

Aan die volgens de Duitse jury achterhaalde eisen van het Oscar-comité voldoet ook Hitlerjunge Salomon niet wegens zijn Poolse regisseur, draaiboek, muziek en hoofdrolspeelster. De jury besloot daarom een aandachttrekkende daad te stellen en dit keer uit Duitsland geen enkele film te kandideren. Ook na protesten van producent Artur Brauner, onder meer per advertentiecampagne, wilde de jury niet alsnog terugkomen op dat besluit. De jury kan er dus niets aan doen dat het duo Holland/Brauner een kans op een Oscar misloopt, is haar verweer.