In Europa en VS doemen extreem nationalistische en xenofobe stromingen weer op; Revisionisme knaagt aan Wannsee

Op 20 januari 1942 kwam in de villa Wannsee in Berlijn de top van het nazi-rijk bijeen. Onder het mom van de "Endlösung der Europäischen Judenfrage' besloten Eichmann c.s. (Hitler was niet aanwezig) elf miljoen Europese joden uit te roeien. De notulen van de bijeenkomst spreken niet over vergassing, noch over vernietigingskampen. In het nazi-jargon heette dat "Sonderbehandlung' en "Umsiedlung'. Een schriftelijke opdracht van Hitler zelf om het Europees jodendom te vernietigen is nooit gevonden.

Niemand en zeker niet de overlevenden had ooit kunnen bedenken dat een groepje mensen dankbaar van deze eufemismen gebruik zou maken om te bewijzen dat er geen weloverwogen vernietigingsplan bestond, laat staan gaskamers voor het ombrengen van miljoenen mensen. Echter, nog geen drie jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog verscheen van de hand van de Fransman Maurice Bardèche (oprichter van het fascistische blad Défense de l'Occident) het eerste boekwerk, waarin openlijk het bewijs van het bestaan van gaskamers betwijfeld werd. Nu - precies vijftig jaar na Wannsee - beschikken deze historisch revisionisten over een uitgebreid internationaal netwerk om de systematische vernietiging van zes miljoen joden door de nazi's als grootste leugen van de twintigste eeuw te verbreiden.

Dit historisch revisionisme is voor neo-nazi's en andere extreem-rechtse groeperingen een middel waarmee zij pogen aan te tonen dat het nazisme, een fatsoenlijke ideologie is, vergelijkbaar met andere politieke stromingen. De revisionisten knagen stelselmatig aan het door de holocaust in het Westen ontstane besef dat racisme in zijn meest extreme vorm leidt tot vernietiging en massamoord. Door te stellen, dat er met het nazisme niets bijzonders aan de hand was, verlagen zij de drempel die er in de samenleving bestaat om nazistische ideeën uit te dragen. Voor rechtgeaarde democraten en in het bijzonder voor de slachtoffers van de Holocaust is dat streven uiteraard een gruwel. Politiek gesproken was het echter alleen van marginale betekenis.

Jarenlang haalde geen enkel politicus die hogerop wilde komen, het in zijn hoofd om inspiratie te putten uit de abjecte ideeënwereld van de revisionisten. Respectabele historici die meenden de vervalsing van de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog te moeten bestrijden, bijvoorbeeld door de wetenschappelijke uitgave van het Dagboek van Anne Frank, waren in de minderheid. Tot voor kort kon men de revisionisten negeren, zonder dat het ingrijpende gevolgen voor de samenleving had.

Nu echter in Europa en de VS in sommige kringen fanatiek nationalisme weer in zwang raakt (Oost-Europa, Le Pen, Vlaams Blok, de Republikaner) is dat anders. De revisionistische ideeën vallen op een rijpere bodem dan voorheen. Nationalisme en revisionisme versterken en bevruchten elkaar, waardoor vreemdelingenhaat en antisemitisme weer kansen krijgen.

Revisionistische geschriften waar ook ter wereld verschillen weinig; in feite schrijven revisionisten slechts van elkaar over. Hun methode is manipulatief en altijd simpel. Sinds de verschijning van het revisionistische standaardwerk Le drame des juifs européens in 1964 van de Franse socialist en verzetsman Paul Rassinier is het revisionisme nauwelijks veranderd. Op quasi-wetenschappelijke wijze behandelen revisionisten dezelfde thema's met dezelfde argumenten: er kunnen nooit miljoenen joden per trein zijn vervoerd omdat Hitler deze treinen nodig had voor zijn twee-frontenoorlog, technisch was het onmogelijk zulke grote aantallen mensen te vergassen, getuigenverklaringen zijn onbetrouwbaar omdat zij onder fysieke en mentale dwang zijn verkregen, het dodelijke gifgas Zyklon-B was een desinfecterend middel. Degenen die het wagen deze visie te bestrijden, worden door de revisionisten afgeschilderd als de vijandige buitenwereld die hen het zwijgen wil opleggen. De martelaarsrol die revisionisten zichzelf opleggen, past in hun wereldbeeld, waarin de samenleving beheerst wordt door één grote joodse samenzwering die het uitsluitend op hen heeft gemunt. Gangbare meningen hebben in hun visie slechts de functie de waarheid te verbergen. Zo reduceren zij een complexe samenleving tot een voor hen eenvoudig, hanteerbaar mechanisme.

Revisionisten is er veel aan gelegen om zo wetenschappelijk mogelijk te lijken, teneinde een academische discussie op gang te brengen. De 46-jarige Amerikaan Fred Leuchter, een specialist op het gebied van ontwerp en fabricage van executie-apparatuur en van het gebruik van gifgas bij het voltrekken van doodvonnissen, liet naar eigen zeggen een wetenschappelijk laboratoriumonderzoek uitvoeren naar resten van Zyklon-B in bodem- en muurmonsters uit onder andere Auschwitz. Zijn conclusie "geen resten van Zyklon-B aangetroffen' legde hij neer in het eerste en tweede Leuchterrapport (1988/1989). In juni 1991 werd hij in de VS veroordeeld wegens illegaal gebruik van de ingenieurstitel. Leuchter wist verdere vervolging te voorkomen door toe te zeggen, dat hij zijn ontkenning van de holocaust niet meer zou verspreiden. In de meeste tegen hen gevoerde processen zijn de revisionisten veroordeeld. Zij zagen in de processen echter ook een goed middel om hun ideologie verder te verspreiden. Doordat revisionisten als de Franse ex-hoogleraar Robert Faurisson als getuigendeskundigen werden opgeroepen kregen revisionisten de gelegenheid te schermen met de door hen zelf aangemeten academische status.

Begonnen in obscure achterkamertjes in de jaren vijftig en zestig vindt het revisionisme thans zijn weg in de samenleving. Zo ontvingen eind 1991 Vlaamse en Nederlandse journalisten de revisionistische brochure Achtergronddossier van de Belgische journalist Jan Rogiers. Rogiers, tot voor kort nog eindredacteur van het Belgische Nieuwsblad is aangesloten bij de in België gevestigde Werkgroep Vrij Historisch Onderzoek. Dit instituut verspreidt regelmatig in Nederland en België een nieuwsbrief en de door de werkgroep uitgegeven reeks Revisionistische Bibliotheek. Via een bijgesloten bestellijst kan de geadresseerde revisionistische lectuur bij het instituut bestellen. In het hart van Parijs is in de boekhandel Ogmios revisionistische lectuur vrij te koop. De Deutsche National Zeitung - te verkrijgen in de publieke verkoop - van de 56-jarige Gerhard Frey pleit Nazi's vrij van elke misdaad. Skinheads - hun aantal wordt alleen al in Duitsland op 22.000 geschat - zingen uit volle borst “Did six million really die, or was it just a zionist lie.” In de Verenigde Staten hebben twee kandidaten voor de komende presidentsverkiezingen met verve revisionistische ideeën uitgedragen. Zo zouden volgens Pat Buchanan de getuigen bij het Demjanjuk-proces in Israël allemaal lijden aan "concentratiekamp-syndromen' en "fantasieën over martelaarschap en heldendom'. David Duke, tot 1980 vooraanstaand leider in de Ku Klux Klan, was in 1986 nog van mening dat “of de Holocaust nu wel of geen werkelijkheid is, het is duidelijk dat de joden een motief hebben om het idee te koesteren, dat het wel gebeurd is”.

Vijftig jaar na de fatale bijeenkomst in Wannsee zijn er in Europa en de VS weer mensen, die zich even xenofoob, extreem nationalistisch en antisemitisch uiten als voor de Tweede Wereldoorlog in sommige kringen gangbaar was. Maar als we iets van de afgelopen vijftig jaar geleerd hebben, is het dat werkeloos toezien niet baat. Zij die moedwillig de taboe op racisme en antisemitisme verlagen en daarmee knagen aan onze rechtsorde behoren met kracht te worden aangepakt.

Zelfs al zijn we bijna in de volgende eeuw en zal de Tweede Wereldoorlog dan "nog maar' een gebeurtenis uit de vorige eeuw zijn, dan nog kan niemand meer zeggen, dat we niet weten waartoe extreem nationalisme en racisme kunnen leiden.

Foto: Museum in Auschwitz (Foto NRC Handelsblad/Vincent Mentzel).