Gruweldaden Joegoslavisch leger

ZAGREB, 18 JAN. Het Joegoslavische federale leger heeft samen met Servische opstandelingen een systematische campagne van geweld en plundering gevoerd, met als doel Kroaten uit hun woonplaatsen te verdrijven. Dat blijkt uit een vertrouwelijk verslag van onderzoek ter plaatse door buitenlandse waarnemers dat aan de twaalf lidstaten van de Europese Gemeenschap is toegezonden.

De onderzoekers ontdekten wat zij omschrijven als “barbaarse” schendingen van de Conventies van Genève betreffende oorlogsmisdaden tijdens burgeroorlogen, waaronder de wijdverbreide praktijk om Kroatische lijken te verminken, de moedwillige vernietiging van kerken, ziekenhuizen en kadasters, en het in georganiseerd verband plunderen van persoonlijke eigendommen. Het vertrouwelijke rapport is gebaseerd op videobanden, foto's, vraaggesprekken met getuigen en eigen veldwaarnemingen.

De auteurs van het rapport vragen anonimiteit, zowel voor zichzelf als voor de organisatie die zij vertegenwoordigen.

De misdaden werden begaan in het oorlogsgebied in Kroatië tijdens de laatste vier maanden van 1991, zo concludeerde het team. De leden zeggen tevens dat schendingen van de rechten van de mens doorgaan in die delen van Kroatië die het door Serviërs gedomineerde federale leger en plaatselijke Servische vertegenwoordigers hebben afgegrendeld.

Sinds Kroatië op 25 juni de onafhankelijkheid uitriep, hebben het leger en ongeregelde Servische strijdkrachten ongeveer een derde van de republiek veroverd. Een staakt-het-vuren dat onder bemiddeling van de VN werd bereikt, heeft de afgelopen twee weken goeddeels standgehouden. Wanneer het bestand intact blijft, bestaan er plannen 1.000 "vredessoldaten' van de VN naar het gebied te zenden.

“Er worden hier gruwelijke daden begaan - nu, vandaag, gisteren en morgen”, aldus een gezaghebbende vertegenwoordiger, die leiding gaf aan het vijf man sterke team van advocaten, militaire officieren en een diplomaat, dat gedurende vijf weken ter plaatste onderzoek heeft gedaan. De bevindingen zijn ook toegezonden aan de Verenigde Naties en de Verenigde Staten.

Video-opnamen tonen lichamen van Kroaten met afgesneden neuzen en oren, uitgestoken ogen en doorgesneden kelen. In sommige dorpen werden opnamen gemaakt van verminkte lijken die in rijen naast afgeslachte varkens lagen. Volgens een van de buitenlandse waarnemers hadden Serviërs dit met opzet gedaan om Kroaten aan varkens gelijk te stellen.

De waarnemers zeiden dat geplunderde goederen werden weggevoerd met vrachtauto's van het leger, om later verkocht te worden tijdens openbare veilingen, waarvoor publiciteit werd gemaakt op een Servisch radiostation, dat staatssteun ontvangt.

Het team van waarnemers kreeg, ondanks herhaalde verzoeken, geen toegang tot Kroatische dorpen in het door Serviërs gedomineerde gebied Krajina, in het Oosten van Kroatië. Milan Babic, die zichzelf heeft uitgeroepen tot president van de enclave, heeft op 5 januari het bevel gegevn dat alle inwoners van de Krajina, Serviërs én Kroaten, moeten meevechten tegen Kroatië en anders het gebied dienen te verlaten. Sindsdien zijn meer dan 2.000 Kroaten gevlucht. Het team van buitenlandse waarnemers zegt over informatie te beschikken dat het plunderen en platbranden van Kroatische dorpen voortduurt. De VN eisen het verkrijgen van toegang tot de Krajina, maar Babic heeft verklaard dat VN-troepen gedood zullen worden wanneer zij trachten het gebied in te gaan.

Volgens het team van waarnemers waren de Kroatische autoriteiten wel bereid toegang te geven tot oorlogszones en kampen met krijgsgevangenen. Het team wilde zo beschuldigingen van het Joegoslavische leger onderzoeken dat Kroatische strijders huizen in brand hadden gestoken, Servische vrouwen hadden verkracht en eigendommen hadden geplunderd, maar kwam tot de conclusie “dat deze ongegerond leken”.

Joegoslavië is ondertekenaar van het zogeheten tweede protocol van de vierde conventie van Genève, dat “gewapende conflicten zonder internationaal karakter” behandelt. Het team van waarnemers concludeerde dat het Joegoslavische leger dit protocol - dat leven, veiligheid en eigendom moet garanderen van burgers die in zo'n conflict betrokken raken - flagrant heeft geschonden. Het team beschuldigt het leger ervan dat het “sommige gebieden in Kroatië systematische ontdoet van de Kroatische bevolking”.

Het Joegoslavische leger heeft herhaaldelijk ontkend de rechten van de mens geschonden te hebben en heeft verklaard dat het de opdracht heeft zowel Servische als Kroatische levens te beschermen, de vrede te bewaren en alleen op te treden tegen gewapende provocatie door Kroaten. Het team noemt deze ontkenningen nu “onacceptabel”.

“Omdat de meeste Kroatische soldaten licht bewapend zijn, kunnen aanvallen met vliegtuigen, tanks en artillerie beschouwd worden als in strijd met algemeen geaccpeteerde principes van menselijkheid”, aldus het rapport. Bovendien is het leger volgens de waarnemers “direct verantwoordelijk te stellen voor de misdragingen van ongeregelde Servische eenheden.”

© The Washington Post