Op Patriots valt niet te vertrouwen

Tijdens de Golfoorlog had het Patriot-wapensysteem Israel moeten beschermen tegen de Iraakse Scud-raketten. Het systeem, zo menen Israelische wapenexperts, deugde echter niet. Vandaar dat Israel bang blijft, nu een ongekende stroom van Scud- en andere raketten naar Iran, Libië, Syrië gaat.

Een jaar geleden plakten Israeliërs hun huizen dicht met plakband tegen raketten en spanden ze plastic voor de ramen tegen wat volgens sommige pessimisten ook wel een atoombom kon zijn. Niemand wist wat er komen zou, maar toen de eerste Scuds uit Irak op Tel Aviv en Haifa belandden, werd van buitenaf snel hulp geboden in de vorm van zogeheten Patriots.

Amerikaanse vliegtuigen daverden het luchtruim binnen en de Patriots werden op verschillende plaatsen in het land opgesteld om binnenkomende Scuds te onderscheppen en Israel buiten de oorlog te houden. Onder de bevolking waren de verwachtingen niet al te hoog gespannen. De uitleg van deskundigen via de media was duidelijk: Patriots zijn gebouwd om vliegtuigen neer te halen en raketten zijn veel sneller, maar iets beters dan Patriots was er nu eenmaal niet. Het experiment waarmee een burgerbevolking tegen ballistische raketten werd verdedigd, was begonnen.

Nog tijdens de oorlog ontstond in het buitenland wantrouwen over de manier waarop Israeliërs met de Patriots omgingen. Het leek wel of ze soms niet werden afgevuurd. En waarom was het succes ervan zoveel groter in Saoedi-Arabië? President Bush en de Amerikaanse militaire top prezen de Patriots als de positieve strategische verrassing van de oorlog. De Amerikaanse maatschappij Raytheon die de Patriots produceert, beschuldigde Israel kort na de oorlog van foutief gebruik. De Engelse pers schreef zelfs over opzet teneinde de Patriot te laten mislukken en de steun te vergroten aan de ontwikkeling van de Israelische Arrow, een raket tegen ballistische raketten. Israel zou dus bereid zijn geweest de eigen burgerbevolking te riskeren in dienst van de Israelische wapenindustrie.

Weliswaar zijn Scuds nog altijd de vrij primitieve opvolgers van de Duitse V1 en V2 uit de Tweede Wereldoorlog, maar ze zijn dodelijk en kunnen enorme schade aanrichten. In Afghanistan kwamen kort na de Golfoorlog in één klap ruim zevenhonderd mensen om het leven bij een aanval met slechts twee Scuds uit Iran, een gebeurtenis die de pers nauwelijks haalde. Dat de Scud-aanvallen op Israel zo weinig mensenlevens hebben gekost is dan ook een wonder waarvoor nauwelijks een verklaring bestaat. De vlucht van duizenden mensen uit Tel Aviv is feitelijk de enige logische factor die het aantal slachtoffers drastisch verminderde: veel mensen die een Scud op hun dak kregen, waren eenvoudigweg niet thuis.

Toen de Patriots een week in Israel waren, was duidelijk dat de Scuds nog steeds op de grond ontploften. De Patriots waren uitgerust met meetapparatuur, die geen onderscheid kon maken tussen de staart van een Scud, rondvliegende gedeelten, of de fatale explosieve kop. In Israel werd apparatuur aangebracht die dat onderscheid wel maakte en precies vastlegde wat er gebeurde. Toen op 28 januari zeven Scuds binnenvlogen, schoten de Patriots daarop automatisch zevenentwintig raketten af die volgens de Israelische apparatuur geen van alle een explosieve kop raakten, maar wel andere Scud-gedeelten. Het succes was dus naar Israelische meting nihil, terwijl in Saoedi-Arabië bij een soortgelijke Scud-aanval met de Amerikaanse meetapparatuur een succes van honderd procent werd gescoord. De Patriotbatterijen schoten volgens de Amerikaanse methode op ieder doel automatisch twee raketten af. Het bleek echter dat de Scuds al in de lucht uit elkaar gevallen waren op het moment dat de Patriots werden afgevuurd. In feite schoten de Patriots op los rondvliegende stukken staal zonder ooit een kop te raken. Die kop was te snel en bleef heel tot hij op de grond explodeerde. Na die ontdekking werd de Israelische werkwijze met de Patriots drastisch gewijzigd en hield men zich niet langer aan de Amerikaanse instructies.

Vanaf 25 januari werd in Israel met eigen apparatuur en handbediening geprobeerd om de kop van de Scuds te raken. Tot het einde van de oorlog is dat echter nooit gelukt en één van de redenen daarvan was dat Patriots te langzaam zijn; gebouwd voor het onderscheppen van vliegtuigen in plaats van raketten. De Israelische rapporten die later werden opgesteld, laten er geen twijfel over bestaan dat kon worden vastgesteld dat de Patriots in de strijd met de Scuds volledig faalden. Soortgelijke onderzoeken in Saoedi-Arabië bleven uit. Daar werd gewerkt volgens de Amerikaanse methode en niemand weet wat er werkelijk gebeurde tijdens een ontmoeting tussen een Patriot-raket en een Scud, behalve dat er een "succes' werd geregistreerd. De koppen verdwenen (en explodeerden?) ergens in de woestijn. Op die ene na, die terechtkwam op een gebouw met Amerikaanse soldaten en aan tientallen van hen het leven kostte.

De Patriot-producent in de Verenigde Staten kreeg de Israelische onderzoeken gewoon in handen en nam ten minste twee technische adviezen van Israelische zijde over, waarvan één nog tijdens de oorlog. Naar buiten gaf de fabrikant echter de schuld van het falen van de in Israel gebruikte Patriots aan Israel. Volledig op de hoogte van de werkelijke feiten stelde de maatschappij in april in een rapport vast dat het succes in Saoedi-Arabië negentig procent bedroeg en in Israel slechts vijftig procent. Dit lage Israelische percentage - dat volgens de Israelische metingen nog vijftig procent te hoog is - wordt volledig geweten aan de veranderingen die de Israeliërs hadden aangebracht in hun werkwijze. Sindsdien is dit de officiële lezing van de Amerikaanse regering, de Amerikaanse legertop en strategische onderzoeksinstituten in Amerika en elders. De Patriots zijn het grote succes van de Golfoorlog.

Nadat deze feiten op 24 oktober 1991 werden gepubliceerd in de Israelische krant Ha'arets, bereikten ze ook de Amerikaanse pers. Een aantal Congresleden drong aan op een onderzoek. De Amerikaanse top blijft de Patriots echter presenteren als een probaat middel tegen ballistische raketten en onderhandelt op die basis met landen als Griekenland en Turkije over de aanschaf van Patriot-batterijen, een zaak die miljarden dollars en vele arbeidsplaatsen betreft.

Als de Israelische onderzoekers gelijk hebben, blijkt de werkelijkheid voor die kopers pas bij een oorlog: de Westerse technologie heeft nooit een oplossing gevonden tegen ballistische raketten. Niet alleen de burgerbevolking van Israel maar ook die van andere landen heeft heel wat te vrezen van de ongekende stroom van Scuds en andere raketten, die op het ogenblik op gang komt in de richting van regimes (Iran, Libië, Syrië) die in wreedheid en gekte niet voor Irak onderdoen. Wie daartegen Patriots in stelling brengt en denkt dat hij dan veilig is, doet niet veel anders dan het dichtplakken van zijn huis tegen De Bom.