Duivel

Theun de Vries wijdt in zijn leesbaar artikel over de duivel (CS 27 december jl.) ruime aandacht aan het indertijd door hem uit het Fries vertaalde Het Heksershol van dr. J.H. Halbertsma.

Het zal hem zeker, en andere duivelkundigen misschien, interesseren dat de hierin beschreven zaak is geinsprireerd op een ware gebeurtenis van 'onttoveren' in Warns, eind augustus 1699. Het is gelukt de strafprocesstukken hiervan op het R.A. te Leeuwarden op te sporen en na bijna driehonderd jaar de echte gang van zaken met de dramatis personae, hun verklaringen, verdedigingen etc. te achterhalen. In feite was de zaak triest, anders in elk geval dan in de boertige versie van genoemde verlichte predikant wordt voorgesteld. In mijn dit jaar bij de Fryske Akademy te Leeuwarden te verschijnen boek over de gritenij (= gemeente) Hemelumer Oldephaert en Noordwolde (Z.W.-Friesland) waarin Warns lag, worden de nieuwe gegevens uitvoerig weergegeven.

Naschrift Theun de Vries

De mededeling van dr. G. Abma over de onttoveringsaffaire in Warns is een welkome aanvulling van mijn opmerkingen over Justus Halbertsma's Heksershol. Ik meen inmiddels in zijn stuk een zeker moreel verwijt aan Halbertsma's adres te beluisteren. Het zal echter niet de eerste keer zijn dat een voormalig dramatisch-tragisch gebeuren in de loop der tijden omslaat in het folkloristisch en in wat dr. Abma noemt 'het boertige'. Men zie alleen al de Mexicaanse cultus van de Dood, anders gezegd, de collectieve herinnering aan de bloedige mensenoffers van de vroeg-Mexicaanse natuurgodsdienst, die is omgeslagen in de Carnavalsstemming van vandaag: doodshoofden en skeletten als speelgoed voor zwarte humor.

Het aangekondigd geschrift van dr. Abma over de gritenij Hemelumer Oldephaert en Noordwolde (tegenwoordig naar ik meen gemeente Nijefurd) wordt ongetwijfeld door liefhebbers van regionale historie met belangstelling tegemoet gezien.