De vreugdetranen van Anja Meulenbelt

Anja Meulenbelt, in het januarinummer van het feministische maandblad Furore:

“Ik vind het verbijsterend dat mensen mij iets laten zeggen wat er niet staat. Zoals Martin van Amerongen bijvoorbeeld, het is ongelofelijk hoe iemand zo durft te liegen, terwijl iedereen kan controleren dat het niet waar is. Hij wil mij ook op de lijst van de fellow travellers van het Mao-China hebben, wat ik dus nooit ben geweest. Hij doet alsof ik in mijn boek "Kleine Voeten, Grote Voeten' China bijna als het paradijs op aarde heb beschreven en zet daar vervolgens z'n eigen beeld van wat er allemaal mis is tegenover, maar hij gebruikt daarbij voorbeelden die hij regelrecht uit mijn boek gehaald zou kunnen hebben. En de NRC drukt het af. De NRC is een chique krant, Martin van Amerongen maakt altijd een reuze integere indruk, maar dat is ie dus niet.”

Ons memingsverschil is helder en overzichtelijk.

Ik beweerde - en beweer - dat Anja Meulenbelt het maoïstische en post-maoïstische China heeft verheerlijkt.

Zij zegt dat dit niet waar is.

Tja.

"Grote Voeten, Kleine Voeten' beschrijft de drie weken omvattende reis die Anja Meulenbelt in 1982 door communistisch China heeft gemaakt. Zij bezocht het Rijk van het Midden “omdat ik als jonge meid een blauwe maandag scholing heb gelopen bij de maoïsten en omdat ik alle films van Joris Ivens over China heb gezien”. Als "socialistische feministe' bekeek zij het land met een "historische en materialistische blik'.

En wat zàg Anja Meulenbelt?

Ik sla haar boek open op een willekeurige plaats. “Vriendelijke mensen wachten ons op” (blz. 41). Het geserveerde voedsel is wat vet, maar..."merkwaardig licht verteerbaar' (blz. 42). Het buurttheater vertoont aansluitend een wat kitscherig toneelstuk, maar... "een prachtig soort Kitsch' (blz. 42). “Het verhaal, een oud sprookje, is op zichzelf heel aardig” (blz. 43). Kortom, “het bevalt me best, tot nu toe, China” (blz. 44). Sterker, “ik word onderweg in de bus nog gek van alle mooiigheid” (blz. 45).

Bovendien is China, als je even afziet van de salvo's der executiepelotons, bovenal een weldadig rustig land. De woordvoerster van de commune "is rustig, straalt zelfvertrouwen uit'. Een andere woordvoerster licht de verworvenheden van het irrigatiesysteem toe "met een rustige, vanzelfsprekende trots'.

Hoe komt het dat Anja Meulenbelt, met haar historische en materialistische blik, niets van de communistische terreur heeft gezien?

Omdat zij drie weken lang stront respectievelijk vreugdetranen in haar ogen had. “Ik ben vreemd ontroerd, ik kan wel huilen”. “Het zijn de momenten dat ik kan huilen van ontroering.”

Want de Nieuwe Mens is waarlijk opgestaan. Hij woont en werkt aan de boorden van de Yang tse Kiang. “Ik vind Chinese mensen zo verschrikkelijk aardig, zo direct, vrolijk, vol humor, zo weinig cynisch en verbitterd, zo weinig ontevreden...Ik zie nooit de nauwelijks ingehouden agressie, de ontevreden trek rond de mond, het werken met ellebogen, al die zaken die bij ons zoveel voorkomen...Ik zie de mensen in de dagelijkse omgang lijfelijk met elkaar omgaan...Bevrijdend was het voor mij in elk geval dat er zo weinig te merken was van seksueel geweld, van beoordeeld worden op seksuele gebruikswaarde.”

Anders, geheel anders dan in het afschuwelijke kapitalistische Westen, waar Anja Meulenbelt, verzucht zij, laatst nog door een bouwvakker is nagefloten.

Niemand van de haar begeleidende partijfunctionarissen heeft haar natuurlijk verteld, dat verkrachting 's lands tweede misdaad op de schaal van Beijing is.

Zij verliet communistisch China "met groot respect voor wat er al was gepresteerd' en was "onder de indruk' van land en volk. Ondanks enige "feministische kritiek'. Zo registreerde de schrijfster in China "een zacht seksisme', zich manifesterend in krullen, rokken en hogere hakjes. Maar prostitutie, bijvoorbeeld, komt in China niet voor, behalve in de steden “die onder directe invloed staan van het kapitalistische westen”.

En die fameuze Culturele Revolutie, te onzent gezien als de puurste, fysieke, psychische en artistieke barbarij? Daar moet je niet te zwaar aan tillen. Een mevrouw van de Sjanghaise Psychologische Bond, zelf een overlevende, relativeert de gebeurtenissen. “WC's schrobben was haar taak, zegt zij met glinsterende ogen vol humor. Ze kan er nu om lachen.”

Anja Meulenbelt oordeelt minder soepel - over ons, verblinde, westerse, etnocentrische democraten. “Ik erger me vaak aan mensen die het alleen hebben over het gebrek aan individuele vrijheden in China, vergetend hoe relatief die vrijheden voor veel mensen zijn als ze niet gecombineerd zijn met de gelijkheid en de...noem het voor deze keer nog maar broederschap.”

Er staat in "Kleine Voeten, Grote Voeten' zegge en schrijve één echte kritische zin. Die luidt: “Ik moet zeggen, China is ook geen paradijs voor vrouwen.” Allicht, de paradijzen, voor mannen èn vrouwen, zijn afgeschaft op het moment dat Eva, Anja Meulenbelts wankelmoedige zuster, zo stom is geweest haar oor aan de Slang te lenen.

De dag- en weekbladen spraken over een "ridicuul' boek, vol "overdreven gekir', hoog scorend “op de lijst van hedendaagse Chinese sprookjesliteratuur”, “vrijblijvend gebabbel van een radicale feministe uit de Amsterdamse grachtengordel”, die zich “bij haar volle verstand (heeft) laten inpakken”.

Sedertdien roept Anja Meulenbelt vanaf elke tribune die haar ter beschikking staat, dat zij wel degelijk kritisch en objectief over communistisch China heeft geschreven. Heeft zij immers niet...? En op bladzijde 142 zegt zij nota bene...

Er zijn twee mogelijkheden. De eerste mogelijkheid is, dat zij speculeert op de goedgelovigheid van haar achterban, die toch al niet geneigd is haar tegen te spreken. De tweede mogelijkheid is, dat zij meent wat zij zegt. In dat geval is er maar één conclusie denkbaar: Anja Meulenbelt is, met haar historische en materialistische blik, blind voor het verschil tussen een democratie en een totalitaire staat.