"Wolga-republiek komt er toch'

BONN, 16 JAN. De Russische president Boris Jeltsin is nog steeds bereid om voor de zogenoemde Volksduitsers in zijn land weer zoiets als een Wolga-republiek te laten ontstaan. Hij bereidt daaromtrent een decreet voor en is van plan om zich door een nog te vormen Russisch-Duitse commissie over de ligging en inrichting van zo'n republiek te laten adviseren.

Dit verzekerde de Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kosyrev, gisteren in Bonn na gesprekken met zijn collega Hans-Dietrich Genscher en staatssecretaris Horst Waffenschmidt. Volgens hem wil Jeltsin zich houden aan de toezeggingen die hij op dit stuk een kleine twee maanden geleden bij zijn eerste bezoek aan de Bondsrepubliek heeft gedaan. In de Duitse hoofdstad was inmiddels ongerustheid ontstaan over de waarde van die toezeggingen.

Eerst had Jeltsin namelijk over een gebied aan de Wolga gesproken, nabij Wolgograd (het vroegere Stalingrad), waar nu nog raketbases zijn. Nadien had hij, thuis in Moskou en na Duitse kritiek op zo'n onherbergzame lokatie, de mogelijkheid en de keuze van een min of meer autonoom bestuurd gebied voor Russische Duitsers afhankelijk gesteld van een praktisch overvulbare voorwaarde, namelijk dat zij in zo'n gebied ten minste 90 procent van de inwoners zouden moeten uitmaken. Volgens Kosyrev zijn kritische Duitse reacties daarop het gevolg van een misverstand, dat nader nog zal worden opgehelderd. Echter: de vorming van een Duitse Wolga-republiek zal nog wel jaren duren, zei hij op een persconferentie.

Voor de Duitse regeringscoalitie (CDU/CSU en FDP), die in '91 alvast omstreeks 200 miljoen mark heeft aangeboden om zo'n Wolga-republiek mogelijk te maken, is de kwestie van politiek gewicht. Zij wil enerzijds, anders dan de oppositionele SPD, het recht van buitenlanders van Duitse afstamming (Aussiedler) om zich te vestigen in de Bondsrepubliek onverkort handhaven. Maar anderzijds ziet zij op tegen de verplichting om deze Russische Duitsers, vaak afstammelingen van Duitsers die generaties geleden naar Rusland trokken, ondanks hun matige kennis van de Duitse taal en hun slechte kansen op de arbeidsmarkt te moeten integreren.

De SPD vindt dat sinds de Duitse eenwording, en nadat zich in de Bondsrepubliek sinds 1949 al zo'n vijf miljoen buitenlanders hebben gevestigd, niet alleen de grote stroom van “economische” asielzoekers maar ook de vrije toegang tot Duitsland van de "Volksduitse' Aussiedler moet worden beperkt. Met de Duitse eenwording en de erkenning van het definitieve karakter van de bestaande grenzen in Europa is er volgens de Duitse sociaal-democraten een situatie ontstaan waarin ook het recht op vrije vestiging van deze Aussiedler op de helling moet. Wegens hun grote electorale gevoeligheid onder juist zulke (potentiële) kiezersgroepen voelen CDU/CSU en FDP daarvoor echter niets.

Minister Kosyrev heeft Genscher gisteren ook gezegd dat de Russische republiek bereid is om alle tactische kernwapens op haar grondgebied te laten vernietigen en partij te zijn bij een conventie die de verkoop van militaire nucleaire know how, wapens en het vertrek van militaire specialisten op dit terrein naar derde landen zou moeten verbieden. Kosyrev had Genscher bovendien beloofd dat zijn land zich zal inspannen om alle vroegere Sovjet-republieken die nu behoren tot het Gemenebest van Onafhankelijke Staten lid te laten worden van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE).