Val kabinet Israel over zelfbestuur is ophanden

TEL AVIV, 16 JAN. De 19 maanden geleden gevormde nationalistische regering van Israel onder leiding van premier Shamir staat op het punt te vallen over het Palestijnse zelfbestuur.

De Tehyah-leider minister Yuval Ne'eman verklaarde gisteren na een onbevredigend verlopen onderhoud met Shamir dat hij zondag, tijdens de wekelijkse kabinetszitting, zijn ontslag zal aanbieden. Minister Rehavam Ze'evi zal zijn Vaderland-partij aanbevelen het voorbeeld van Tehyah te volgen. In dat geval verliest de regering Shamir haar parlementaire meerderheid. Zonder de steun van de ultra-nationalistische Tehyah en de Vaderlandpartij slinkt de parlementaire meerderheid van de regering van 64 tot 59 van de 120 stemmen in Knesseth.

De kansen dat Shamir er in zal slagen om vóór zondag alsnog het ultra-nationalistische tij tegen zijn regering te keren, worden in partijpolitieke kringen heel laag aangeslagen. Hoogstwaarschijnlijk zal Shamir aanblijven maar in overleg met de Arbeiderspartij een verkiezingsdatumn vaststellen. De mogelijkheid bestaat ook dat hij zal aftreden en aan het hoofd van een overgangsregering zal aansturen op vervroegde algemene verkiezingen. De minister van politie Roni Milo, een vertrouweling van Shamir, zei vanmorgen geen reden te zien waarom het vredesproces zou moeten worden onderbroken als gevolg van de op handen zijnde kabinetscrisis. Deze opmerking is in de allereerste plaats voor Amerikaanse oren bestemd, omdat Israel nog steeds hoopt op een grote Amerikaanse bankgarantie voor de opvang van de vele Russische immigranten. Krachtens constitutioneel gebruik behoudt Shamir aan het hoofd van een overgangsregering tot de verkiezingen volledige vrijheid van handelen.

In de ingewikkelde Israelische politieke verhoudingen zou de regering Shamir ook als een minderheidsregering kunnen aanblijven, of zou de 19 maanden geleden gevallen regering van nationale eenheid van Likud plus Arbeiderspartij opnieuw in het leven kunnen worden geroepen.

Pag 4:

Onderhoud Shamir en Peres

Vorige week voerden Shamir en de socialistische partijleider Shimon Peres een mysterieus onderhoud onder vier ogen. Via zijn woordvoerders heeft Shamir vandaag verduidelijkt er niets voor te voelen met steun van linkse oppositiepartijen aan te blijven. Klein-links had Shamir een “parlementair veiligheidsnet” onder zijn regering voorgesteld om hem in de gelegenheid te stellen het vredesproces tot de formele verkiezingsdatum in november voort te zetten.

De indruk bestaat dat Shamir inderdaad op vervroegde algemene verkiezingen aanstuurt waarin de Palestijnse kwestie en de sociale problematiek centraal zullen komen te staan. Peres heeft zich vanmorgen voor een snelle beslissing door het volk uitgesproken omdat naar zijn zeggen de regering op alle gebieden heeft gefaald.

Tehyah heeft gisteren de aanzet tot de regeringscrisis gegeven omdat de Israelische delegatie in Washington volgens minister Ne'eman de Palestijnen bestuursautonomie heeft aangeboden. Ne'eman zei vanmorgen dat hij zich er terdege van bewust was dat de regering Shamir deze weg krachtens de akkoorden van Camp David zou inslaan. Tehyaha, legde hij uit, nam zitting in de regering om dit proces zoveel mogelijk te vertragen en zo mogelijk met het forceren van een regeringscrisis te torpederen. Volgens de opvattingen van Tehyah en de Vaderlandpartij mondt Palestijnse bestuursautonomie onvermijdelijk in een Palestijnse staat in de door Israel bezette gebieden uit.

Inspanningen van Shamir om Ne'eman ervan te overtuigen dat Israel de Palestijnen in Washington geen bestuursautonomie had aangeboden liepen gisteren op niets uit. Hij verwierp het argument van Shamir dat de onderhandelingen in Washington nog steeds tot procedure-kwestie waren beperkt. Ne'eman liet zich niet misleiden door de titel "tussenoplossing voor zelfbestuur' van het aan de Palestijnen in Washington overhandigde Israelische document.