Hoofdrekenen

Door omstandigheden heb ik column van Rob Knoppert over rekenen erg laat gelezen.

Knoppert vraagt zich af of hij "gek' is omdat hij hoofdtellingen wat "onconventioneel' uitvoert. Dan moet ik het ook zijn, want het combineren van cijfers in tellingen uit het hoofd tot 9 en/of 10 en die subtotalen uit het hoofd samenvoegen dat is iets wat ik mijzelf in mijn vak (eerst assistent-accountant later accountant) had aangeleerd, al begrepen de collega's die over mijn schouder meekeken er meestal geen barst van.

Als beginnend assistent mocht ik in mijn eerste baan geen telmachine gebruiken. De mechanische uitrusting van dat kantoor bestond uit een telmachine met volledig toetsenbord, die alleen door gevorderden voor vermenigvuldigen gebruikt mocht worden en een handtelmachine met handkruk en tientoetsenbord. Als de "baas' het geluid van de terugslaande kruk van die tweede machine hoorde, kreeg hij een rolling en kwam woedend naar boven stormen om je uit te kafferen. Ook telmachines bij de klanten mochten in principe niet gebruikt worden.

Veel later (ik was toen al 34) ontmoette ik bij de Heineken bierbrouwerij een bijzonder man, "oom Adriaan' bijgenaamd. Hij had een administratiekantoor en controleerde de boekhouding ten behoeve van de HBM voor enkele kleine ondernemingen waarbij de HBM op een of andere manier betrokken was.

Oom A. was een telwonder; hij kende twee methoden voor hoofdtellen t.w.:

a) hij ging thuis op de divan liggen, sloot zijn ogen en liet zijn echtgenote de cijfers oplezen, feilloos totaliseerde hij zo eindeloze rijen cijfers van 6, 7 of meer kolommen.

b) als echtgenote niet beschikbaar was, ging hijzelf tellen en telde dan steeds in ijltempo twee kolommen tegelijk, uiteraard van rechts naar links, overeenkomstig het arabisch waaruit ons cijferschrift afkomstig is, onthield de uitkomst, telde de overlopende één of twee decimalen bij de volgende twee rijen enz.

"Ik moest maar goed oefenen', zei hij me, maar ik heb dit nooit gekund!

Dit is wel wat anders dan dat slappe gedoe met die zakrekenmachientjes tegenwoordig.