Exportvergunningen moeten in EG illegale kunsthandel bestrijden

BRUSSEL, 16 JAN. De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EG, wil stappen ondernemen tegen illegale handel in kunstwerken met grote artistieke, historische en archeologische waarde. De Commissie bepleit onder andere invoering in de EG van een uniform vergunningenstelsel voor de export van kunstschatten.

Dit voorstel van de Commissie aan de Europese ministers van cultuur werd gisteren in Brussel bekend gemaakt. Op het gebied van de kunsthandel bestaat in Europa geen eenduidig beleid: niet alleen hanteert elk land zijn eigen definities van wat als een nationale kunstschat moet worden beschouwd, maar ook zijn er grote verschillen in de manier waarop de kunsthandel en -uitvoer is gereguleerd. Nederland heeft in 1984 de Wet tot behoud van het cultuurbezit ingevoerd, met een lijst van enkele honderden kunstvoorwerpen en collecties uit particulier bezit die voor Nederland moeten worden behouden.

De commissie vreest dat het opheffen volgend jaar van de interne grenscontroles in de EG de illegale handel in kunstschatten zal stimuleren. Daarom stelt de Commissie voor om uitvoer van kunstschatten te binden aan exportvergunningen, die door elke lidstaat worden erkend en die worden uitgegeven door de douane in het land waar het betrokken kunstvoorwerp zich bevindt. Op die manier, aldus de Commissie, wordt de controle eenduidiger en dus eenvoudiger, zonder dat de bureaucratie toeneemt.

Wat precies onder het begrip "kunstschat' valt en hoe streng die kunstschatten moeten worden bewaakt, blijft een zaak van de afzonderlijke landen. Maar om toch enige uniformiteit te bereiken, heeft de Commissie een soort kernlijst opgesteld van categorieën "nationale kunstschatten', compleet met prijsindicaties en criteria wat betreft de ouderdom van de stukken. Op de lijst staan onder andere archelogische vondsten van meer dan honderd jaar oud, schilderijen en tekeningen van tusen 1600 en 1900 met een waarde vanaf 75.000 ecu (ongeveer 170.000 gulden) en schilderijen van na 1900 met een waarde vanaf 150.000 ecu, fotoverzamelingen, postzegelverzamelingen, manuscripten en oude motorvoertuigen.

In het verleden zijn tussen lidstaten van de EG, onder andere tussen Griekenland en Groot-Brittannië, verschillende malen disputen ontstaan over het verdwijnen van kunstschatten. Dergelijke oude en nog steeds slepende conflicten, worden door het nieuwe voorstel van de Commissie niet dichter bij een oplossing gebracht. De Commissie stelt namelijk voor om het vergunningenstelsel pas met ingang van volgend jaar in te voeren, tegelijkertijd met het verdwijnen van de interne grenzen.

Dat geldt ook voor de voorgestelde bepaling dat illegaal uitgevoerde kunstschatten moeten worden teruggegeven aan het land van herkomst. Verzamelaars die dergelijke kunstwerken te goeder trouw hebben gekocht, moeten in dat geval wel financieel worden gecompenseerd, meent de Commissie.