Lekke ballonnen

Sinds het schandaal met het Dalkonschildje is er niet meer zo'n beroering geweest over schadelijke medische ingrepen bij vrouwen als nu met de borstimplantaties.

Vorige week heeft de Food and Drug Administration (FDA) een voorlopige opschorting aanbevolen van borstvergrotingsoperaties met behulp van siliconenzakjes. Deze prothesen zijn in zwang sinds 1963 en er lopen nu anderhalf tot twee miljoen vrouwen mee rond. Per jaar worden tussen de 150.000 en 200.000 borstvergrotingsoperaties verricht. Twintig procent van deze vrouwen hebben daartoe besloten na een borstamputatie vanwege kanker, de rest handelt puur uit esthetische motieven. De klachten over de implantaties variëren van pijnlijke, harde plekken in de borsten, tot lekkende of gebroken siliconenzakjes, ontstekingen van het omliggende weefsel of de klieren, aantasting van het auto-immuniteitssysteem en borstkanker.

“Voor de toekomst moet de veiligheid nauwkeurig onderzocht worden”, zei de FDA, “maar voor vrouwen die de ingreep hebben ondergaan is er geen reden tot paniek.” Een uitspraak die, zoals te verwachten viel, tot grote onrust en woede leidde onder de potentieel gedupeerden. Het merkwaardige is vooral dat deze schadelijke bij-effecten ineens als iets nieuws naar voren worden geschoven, alsof we hier met een "onthulling' te maken hebben in de trant van softenon of DES. Maar hoe is het dan mogelijk dat ik allang bekend ben met die bij-effecten? Behalve dan die van het immuniteitssysteem en borstkanker, maar die zijn als gevolg te breed om erg van onder de indruk te zijn. Er is zoveel dat kanker veroorzaakt, het lijkt vanzelfsprekend dat zakjes met siliconengel daar ook bij horen.

Toen deze zaak eenmaal aan het rollen was, kwam de voorspelbare ellende al snel boven water: er was geen wetenschappelijk onderzoek van betekenis uitgevoerd, er waren wat experimenten met honden uitgevoerd, maar na twee jaar vond men het wel voldoende. De eisen voor dit soort interne protheses liggen meer in de buurt van zeven jaar dierexperimenten - bovendien had men de op hondenformaat toegesneden siliconenzakjes lukraak ergens ingebracht en niet bij het honden-"borst'weefsel. Kortom, een louche gang van zaken die duidt op een grotere belangstelling voor geld verdienen dan voor correct medisch handelen.

De fabrikant van de contrapties ligt nu terecht onder vuur en zal ongetwijfeld met processen te maken krijgen, maar de kosmetisch chirurgen gaan ook niet vrijuit. Ik heb het toch altijd heel raar gevonden dat artsen zonder scrupules het mes zetten in iets dat gezond is en dat vervolgens een beetje gaan volstoppen met een lichaamsvreemde substantie - louter om de esthetiek. Waarom geeft zo'n arts, als een beeldschoon schatje als Mariel Hemingway (Woody Allens vriendinnetje in de film Manhattan) de spreekkamer binnenkomt voor een breast job, haar geen briefje voor de psychiater? Of stuurt haar door naar een selfhelp-groep voor platte vrouwen? Nee, hij zet het mes in de twee erwten op een plankje en blaast het zaakje op. Het is even irrationeel en onbeschaafd en laakbaar als het uitvoeren van een clitoridectomie.

Maar de slachtoffers valt het meest te verwijten, al is het niet sjiek om tegen slachtoffers te zeggen dat het hun eigen schuld is, zeker niet wanneer ze er in hun grenzeloze naïveteit van overtuigd zijn dat hun gedrag veilig en normaal is. Ik heb Naomi Wolf er nog eens op nageslagen (die het aantal borstgewijs gemutileerden lager inschat dan de cijfers die nu circuleren - wat voor haar pleit), maar die had er weinig verhelderends over te zeggen. Volgens haar is het de schuld van de media en de artsen en de maatschappij in het algemeen die vrouwen een bepaald schoonheidsideaal opdringen, maar dat is me te mechanistisch. Er is niemand, in tegenstelling tot de slachtoffers van clitoridectomie, die deze vrouwen de operatiekamer van de plastisch chirurg injaagt. Ze gaan geheel uit vrije wil, vaak onder protest van echtgenoot of familie.

Het zijn mensen met een idée fixe over "hoe hoort het eigenlijk', wat ze op een masochistische manier botvieren, een typisch vrouwelijk patroon blijkbaar, dus ik zou me er in moeten kunnen verplaatsen. Ik probeer het en het lukt me niet. Maar ja, zelfs de gedachte mijn oorlelletjes te moeten doorboren staat me al tegen.