GS Groningen wijzen nalatigheid in affaire rond Kredietbank af

GRONINGEN, 15 JAN. Gedeputeerde Staten van Groningen hebben gisteren in een notitie over de rol van GS in de affaire rond de Gemeentelijke Kredietbank verklaard geen schuld te hebben aan de te hoge hypotheekkredieten die zijn verstrekt.

Volgens gedeputeerde M. de Meijer, verantwoordelijk voor het toezicht op de gemeentefinanciën, hebben GS herhaaldelijk gewezen op formele onjuistheden en nalatigheden van de GKB. Zo heeft het college er al in 1986 op gewezen dat op grond van de wet op het consumptief krediet alleen hypothecaire geldleningen verstrekt mochten worden tussen de 15.000 en 40.000 gulden. Hogere hypotheken vielen niet onder deze wet en moesten bij raadsbesluit worden goedgekeurd.

Om de slagvaardigheid van de bank niet in het geding te brengen stelden GS voor een raamkrediet vast te stellen, zodat niet elke keer een goedkeuring van de gemeenteraad nodig was. Het college tekende hierbij aan dat er wel voorwaarden moesten worden gesteld aan het te lenen maximumbedrag, het in rekening brengen van het rentepercentage, de looptijd van de lening en de wijze van aflossing.

Het raadsbesluit van 21 oktober 1987 waarbij een kredietplafond van 5 miljoen werd vastgesteld, is echter om onduidelijke redenen niet door de gemeente aan GS ter goedkeuring ingezonden. Leningen werden evenmin gerapporteerd, noch werd jaarlijks een nieuw kredietplafond vastgesteld. In november 1990 hebben GS de gemeente opgedragen alsnog voorwaarden voor kredietverlening op te nemen, waarop opnieuw niet door de gemeente is gereageerd. Wel werd dat jaar het kredietplafond verhoogd naar twaalf miljoen voor zakelijke hypotheken. Brieven blijken niet te zijn gearriveerd of zoekgeraakt en volgens De Meijer is bij het provinciehuis door ambtenaren op het stadhuis tot drie keer toe om een kopie gevraagd van de brief van GS. Door het zoekraken van de brief is het raadsbesluit van oktober 1987 formeel nog steeds niet goedgekeurd.

De consequentie is dat GS alle transacties van de GKB alsnog stuk voor stuk moeten goedkeuren. Inmiddels zijn twintig hypothecaire kredieten door het college goedgekeurd, om eventuele schadeclaims voor de gemeente te beperken. Burgemeester H. Ouwerkerk van Groningen noemt de notitie van GS “niet prettig, maar we accepteren de genoemde zaken als feiten”. Eind januari moet bekend zijn hoe groot de financiële schade voor de gemeente is, nu bekend is dat de inmiddels geschorste directeur van de GKB, B. Ketelaar, vanaf 1988 te veel hypothecaire kredieten heeft verstrekt.

In 1991, toen 100 miljoen aan krediethypotheken werd geleend, was dat acht maal zo veel als toegestaan. Volgens Ouwerkerk is de affaire het gevolg van een risico van het bestuurlijk systeem dat de gemeente hanteert. Sinds de bestuurlijke herstructurering van 1987 hebben de diensten een grote mate van zelfstandigheid. Drie keer jaar rapporteren zij aan het college. “Op zich is het een goed systeem, maar het brengt risico's met zich mee. De vraag is hoe je die ondervangt”, aldus Ouwerkerk.