Kim vertaalt abstracte schoonheid van Becketts taal in muziek

Concert door Schönberg Ensemble o.l.v. Stephen L. Mosko, met Susan Narucki, sopraan. Werken van Earl Kim en Morton Feldman. Gehoord: 12/1 De Doelen, Rotterdam. Herhaling: 14/1 Paradiso Amsterdam, 15/1 Dr. Anton Philipszaal Den Haag en 17/1 Oosterpoort Groningen.

A very beautiful setting, zo complimenteerde de Ierse taalvirtuoos Samuel Beckett de Amerikaanse componist Earl Kim (1920) met diens Exercises en route voor zang- en spreekstem met drie blazers, twee strijkers en twee slagwerkers als onderdeel van een multi-mediacompositie met film en dans. Kim is in Europa onbekend, maar wordt in de Verenigde Staten regelmatig gespeeld en geldt daar met zijn fijngeslepen en kostbaar klein oeuvre als iets bijzonders. Aan Exercises en route werkte de componist van 1960 tot 1970.

Kim studeerde bij Arnold Schönberg, maar zijn stijl verraadt veeleer de invloed van Mel Powell: hij hanteert dezelfde geconcentreerde en uitgedunde schrijftrant, intiem-flexibel: meestal klinken slechts twee instrumenten samen, zoals piccolo en slagwerk of viool en cello. Alles is uitstekend te verstaan, want Kim volgt strikt melodie, klankkleur en ritme van Becketts tekst. Maar afgezien van een enkel accent, zoals de vocalise op distant cries, ontbreekt in het instrumentale aandeel elk aanknopingspunt met de inhoud van de tekst. Ik veronderstel dan ook dat Becketts compliment juist daarop was gebaseerd: Kims muziek doet de abstracte schoonheid van Becketts taal alle recht. Kim vertaalt, maar voegt niet of nauwelijks toe.

Ook Morton Feldman toont zich in For Samuel Beckett (1987) een meester van het understatement (overigens heeft Beckett nooit op zijn werk gereageerd). Hoewel dit concert was ontworpen als een eerbetoon aan Beckett, pakte het tevens uit als een hommage aan het palindroom. Want zowel Kim als Feldman waren daarvan zeer gecharmeerd en For Samuel Beckett is zelfs consequent gebouwd op palindromen van negen maten, zij het in een versluierde vorm want Feldman zocht zijn leven lang naar een subtiel evenwicht tussen regelmaat en variatie, "tooide' symmetrie met minieme afwijkingen. Vijftig minuten kunnen lang duren, maar wie zich overgeeft aan Feldmans compromisloze pianissimi vergeet de tijd, zeker wanneer er zo goed gespeeld wordt als zondagavond in de Doelen.