Tournee Simon: zwarten vooral op het podium

JOHANNESBURG, 13 JAN. De tournee van Paul Simon door Zuid-Afrika is dit weekeinde met lage bezoekersaantallen en een voornamelijk blank publiek teleurstellend begonnen. De twee concerten in het Ellis Park Stadion in Johannesburg trokken zaterdag en zondag respectievelijk 45.000 en 16.000 toeschouwers. Het stadion heeft een capaciteit van 70.000.

Ondanks de oproep van Nelson Mandela aan zwarte Zuidafrikanen om Paul Simon "met duizenden' te gaan zien, was het eerste grote evenement na de internationale culturele boycot vooral een blank feestje. In het publiek van alle leeftijden - van scholieren tot ouders met kinderen en koelboxen - waren maar weinig zwarten.

Een verklaring kan zijn dat de protesten van uiterst linkse zwarte groeperingen tegen het doorbreken van de culturele boycot menigeen hebben afgeschrikt. Ook de prijs van de kaartjes, opzettelijk laag gehouden maar nog steeds tussen de 25 en 50 gulden, wordt genoemd als reden voor het geringe enthousiasme onder de zwarte bevolking.

Het dreigement van Azayo, de jeugdbeweging van de linkse zwarte groepering Azapo, om het concert te verstoren, bleef bij een dreigement. Alleen op zaterdag waren er tweehonderd aanhangers bij het stadion, die vreedzaam protesteerden tegen het concert. Volgens één van de leuzen heeft Paul Simon Blood on the soles of his shoes - een variant op het nummer Diamonds on the soles of her shoes van het album Graceland, waarmee Simon enkele jaren geleden de zwarte Zuidafrikaanse muziek wereldwijde bekendheid gaf.

Het toneel zelf bood een meer multi-raciale aanblik dan de tribunes. Simon trad op met zeventien muzikanten uit Kameroen, Botswana, Zuid-Afrika en de Verenigde Staten. De percussie-sectie bestond uit vier Brazilianen, die het concert een hevig ritmisch fundament gaven. De band maakte na enkele nummers plaats voor de a capella-zanggroep Ladysmith Black Mambazo uit Natal, die Simon eveneens op Graceland introduceerde.

Het was een vertoon van twee uur "wereldmuziek', zonder scheidslijnen in Westerse, Afrikaanse of Latijnsamerikaanse muziekstijlen. Simon begon met de hit Obvious Child van zijn laatste album The Rhythm of the Saints. Vooral met de nummers van Graceland (zoals You can call me Al en Under African Skies) kreeg Simon het publiek in beweging. Hij besloot zijn concert met opgefriste uitvoeringen van Simon and Garfunkel-nummers.

Veel bezoekers, die door het jarenlange culturele isolement van Zuid-Afrika dit soort concerten niet gewend zijn, waren geïmponeerd door de professionele show en de lichteffecten. “Dit is een sprookje”, zei een dansende kleurlinge op het veld. “Waarom hebben ze ons dit sprookje zo lang ontzegd?”

Het is maar de vraag of Simons voorbeeld navolging zal krijgen van andere buitenlandse top-acts. Door de lage entreeprijzen maakt de Amerikaanse zanger geen winst op de vijf concerten in Zuid-Afrika, en als de opkomst zo laag blijft kan het omslaan in verlies. Veel artiesten zullen ervoor waken betrokken te raken in een politieke rel over hun komst, zoals Paul Simon deze week overkwam. De rentree van Zuid-Afrika tot het internationale popcircuit kon wel eens van korte duur zijn.