Militaire ingreep

AAN HET KORTSTONDIGE en wankele Algerijnse experiment in democratie van president Chadli Benjedid is dit weekeinde met diens gedwongen aftreden een einde gekomen.

De vooruitzichten waren al minimaal. De voor donderdag aanstaande voorziene tweede ronde van de parlementsverkiezingen zou zeker een fundamentalistische meerderheid hebben opgeleverd en die kringen geven zo hun eigen inhoud aan het begrip volksmacht. In de praktijk zou een regime van geestelijke voorgangers de Algerijnen de wet hebben voorgeschreven. Het uit de onafhankelijkheidsoorlog tegen Frankrijk voortgekomen leger heeft met dat vooruitzicht geen genoegen genomen.

De fundamentalisten hebben met hun regressieve nostalgie en hun algemene belofte van een beter leven voor de achterop geraakte massa's het Algerijnse kiezersvolk in hun ban gekregen. Wie geen of nauwelijks opleiding had gehad en geen toekomst werd geboden, wilde kennelijk in het oncontroleerbare mengsel van scherpslijperij en loze toezeggingen van de fundamentalistische hagepredikers de belofte van een zinvol bestaan zien. De jongeren voor wie de als modern bedoelde staat geen emplooi had, grijpen voor hun gevoel niet terug naar wat was maar vooruit naar wat komen gaat - waarmee het fascistische element in de fundamentalistische utopie is geschetst. Religieus getint nationalisme, stoelend op een vermeende historische moraliteit en gepaard aan de introductie van een alomvattend vijandbeeld, vormt het middel waarmee de fundamentalisten de jongeren aan zich bindt.

HET HEEFT WEINIG zin de militairen en de met hen verbonden civiele regering van premier Ghozali nu de onthoofding van de democratie te verwijten. Die was onder andere denkbare omstandigheden ook verloren gegaan. Wel mag worden geconstateerd dat de Algerijnse progressieve revolutie deerlijk heeft gefaald, economisch maar ook moreel en ideologisch. Jarenlange onderwerping aan een corrupt regime van alles beter weten heeft de Algerijnen de mogelijkheid onthouden om te evolueren naar een kritisch en mondig burgerschap. De voedingsbodem voor het fundamentalisme is in cultuur gebracht door het inmiddels van de macht vervallen verklaarde en allang nog slechts in naam revolutionaire bewind.

Algerije gaat nu de doodlopende weg die al meer landen in de Derde wereld zijn ingeslagen. De van het Westen gekopieerde modernismen, vooral de socialistische variant, hebben ernstig teleurgesteld. Maar voor de afgestorven ideologie bestaat geen hanteerbaar alternatief. Het Westen biedt uitzichtsloze afhankelijkheid, religie of leger eist onderwerping. Een explosieve werkelijkheid.