Gereviseerde Pavlov toont leegte tussen danseres en actrice

Voorstelling: Pavlov door Maatschappij Discordia i.s.m. Nationaal Fonds. Spel, dans: Frieda Pittoors, Pauline Daniëls; tekst: Rob de Graaf; regie: Tom Jansen; toneelbeeld: Jan Joris Lamers. Gezien: 11/1 Felix Meritis, Amsterdam. Herhaling: aldaar t/m 18/1. Daarna op tournee in België en Nederland.

In de balletwereld is het niet ongebruikelijk om een choreografie in revisie te nemen. Afhankelijk van de veranderingen ontstaan zo in de loop der jaren meerdere versies van een werk. Op 2 november 1989 bracht Nationaal Fonds de première van Pavlov, een zeer geslaagde produktie rond de actrice Frieda Pittoors en de danseres Pauline Daniëls. In aangepaste vorm brengt deze keer Maatschappij Discordia, in samenwerking met nationaal Fonds, de voorstelling opnieuw uit. Gelukkig is de "face-lift' geslaagd. Pavlov is mooier dan ooit.

In de nieuwe versie wordt het oude verhaal vanuit een ander perspectief bezien. De tijd blijkt de twee vrouwen uit elkaar te hebben gedreven. Vroeger maakten Frieda Pittoors en Pauline Daniëls struikelend hun entree, begerig om hun geschiedenis te vertellen. Nu aarzelen zij bij hun opkomst, alsof zij eerst de consequentie willen overwegen van de volgende stap.

“Wat is er mis gegaan”, vraagt de weer superieur spelende Pittoors zich af. “Hoe noem je een vuur dat is opgebrand, een reis die is afgebroken?” Nog steeds weigert zij het verschil te aanvaarden tussen illusie en realiteit. Haar spraakwaterval van weleer is echter bijna opgedroogd. In goed gedoseerde stiltes geeft zij de leegte aan die tussen de personages is ontstaan.

Daniëls klampt zich vast aan het verleden, een omhelzing die Pittoors niet beantwoordt. Zij begrijpt de bewegingstaal van de danseres niet. Die kan haar gevoelens niet overbrengen bij de ander, noch via het klassieke verhalende ballet, noch via de moderne expressionistische dans. In de bewegingen van Daniëls is gesnoeid, toch lijkt het of haar aandeel is gegroeid. Zij speelt haar rol met meer overtuiging en haar dictie is ruimschoots verbeterd. Hierdoor is de balans tussen de actrice en danseres evenwichtiger geworden.

In de goed gestructureerde voorstelling blijft de lichte toets behouden, al is het verval tot in de finesses doorgevoerd, niet alleen in de tekst van Rob de Graaf maar ook in de andere componenten van de voorstelling. Regisseur Tom Jansen plaatst in de mise-en-scène de beide spelers dikwijls uit elkaar. En het intieme lichtvierkant is vervangen door een harde belichting.