Pijlsnelle opmars van dollar komt niet onverwacht

ROTTERDAM, 11 JAN. Valutaspecialisten en -handelaren zijn het bij uitzondering roerend met elkaar eens - de koers van de Amerikaanse munt zal in 1992 stijgen. Na de forse koersfluctuaties van de dollar deze week is de onzekerheid op de valutamarkten alleen maar groter geworden - wanneer zal het herstel van de dollarkoers beginnen?

Maar gezien de ervaringen vorig jaar lijkt het waarschijnlijk dat de valutamarkt minder snel zal anticiperen op een herstel van de Amerikaanse economie dan vorig jaar. De handel is voorzichtiger geworden na de vele foutieve prognoses in 1991.

De voorspellers hebben te maken met drie onbekende grootheden: Ze moeten schatten wanneer er een ommekeer komt in de Duitse en de Amerikaanse economie. Daarnaast moeten ze rekening houden met de Amerikaanse verkiezingen en de toekomstige loop van gebeurtenissen in de voormalige Sovjet-Unie.

Bijna iedereen meent dat het grote verschil tussen de Amerikaanse en Europese rentetarieven kleiner zal worden, waardoor de dollar aantrekkelijker wordt. Tegelijk zal de vertragende groei van de Japanse en Europese economieën daar leiden tot monetaire versoepeling en zwakkere valuta.

Na de verrassende discontoverlaging door de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, op 20 december is de korte rente in Duitsland is op het moment meer dan vijf procentpunten hoger dan die in de VS. Drie jaar geleden waren de Duitse tarieven nog vier procentpunten lager dan de Amerikaanse. De dollar heeft sedert 1989 bijna twintig procent aan waarde verloren tegen de D-Mark en de gulden.

Op de valutamarkten heerste gisteren een nerveuze stemming, nadat de dollar donderdagavond in New York zes cent hoger sloot (gisteren in Amsterdam nog eens vier cent hoger op 1,7670 gulden). De stijging was het gevolg van paniekaankopen, na vage geruchten dat de zeven belangrijkste industriële landen (de G-7) later deze maand zullen besluiten de koers van de Amerikaanse munt op te stuwen.

De juiste "timing' van het moment waarop grote dollarposities moeten worden opgebouwd is er sedert deze week niet gemakkelijk op geworden. Aan de ene kant zijn er nog steeds economen die een verdere neergang van de Amerikaanse economie voorspellen, wat zal leiden tot een verdere discontoverlaging door de Fed. Volgens dit scenario zou de dollar nog verder kunnen dalen, vóórdat het herstel intreedt.

Een daling tot het diepterecord aller tijden (circa 1,61 gulden) is mogelijk als het Amerikaanse congres (een belastingverhoging) en de Fed (een verdere renteverlaging) een actie ondernemen die in de ogen van markt de inflatie aanwakkert. Als de Amerikaanse rentetarieven vervolgens een negatief rendement zullen bieden - wat betekent dat ze lager zijn dan de inflatie -, dan zal de dollarkoers diep wegzakken.

Het argument dat de optimisten hanteren is dat de volgende beweging in de Amerikaanse rentetarieven eerder opwaarts dan verder benedenwaarts zal zijn. Ze gaan er dan van uit dat de Amerikaanse economie al snel een duidelijk herstel te zien zal geven. Daarnaast zou de Bundesbank de monetaire teugels laten vieren, daarbij aangespoord door de vertragende economische groei in Duitsland.

Maar voorlopig komt van deze vooronderstellingen weinig terecht. Zo bleek gisteren nog maar eens dat het niet goed gaat met de Amerikaanse economie. Het percentage werklozen in de Verenigde Staten is in december gestegen van 6,9 tot 7,1 ondanks een groei van het aantal arbeidsplaatsen.

President George Bush, net terug van een mislukt bezoek aan Japan, liet gisteren weten dat de Amerikaanse economie niet snel genoeg groeit. Hij beloofde een “ambitieuze agenda” die moet leiden tot economische groei.

Ook aan Duitse kant waren geen opwekkende geluiden te bespeuren. H. Tietmeyer, vice-president van de Bundesbank, verdedigde gisteren de laatste renteverhoging in Duitsland. Hij voegde daar bovendien aan toe dat in de nabije toekomst geen versoepeling van het monetaire beleid is te verwachten. Tietmeyer herhaalde de eerdere waarschuwing van de Bundesbank dat de Duitse lonen dit jaar teveel dreigen te stijgen, waardoor de prijsstabiliteit en concurrentiekracht in gevaar komt.

Ook voor de meeste andere Europese economieën geldt dat een renteverlaging voorlopig uit den boze is. Een renteverhoging lijkt daarentegen meer waarschijnlijk. Uit een recent rapport van de Amerikaanse effectenbank Goldman Sachs blijkt dat de koopkracht van de meeste valuta in het Europees Monetair Stelsel achter blijft bij de D-Mark. De meest overheden willen de stabiliteit binnen het EMS handhaven, wat kan leiden tot hogere rentetarieven.

Een kleurencopier voor kantoor maakt nog geen onderdeel uit van de nieuwe apparaten die Océ wil verkopen. Pennings verwacht dat de markt hiervoor voorlopig niet zal groeien door de hoge kosten per kopie. Bovendien is de kopieersnelheid nog laag en de kwaliteit gering. “We hebben wel de kennis hiervoor in huis.” Océ acht een kleurencopier alleen interessant als de techniek zo ver is dat het apparaat zowel in zwart/wit als in kleur kan kopieren in één procesgang.