Willy van Hemert: pionier van het Nederlandse tv-drama

Markant, Ned. 3, 21.00-22.00u.

Willy van Hemert is bijna tachtig en zijn gezondheid is, na een recent hartinfarct, slecht. Zijn vrouw moet hem ondersteunen als hij ten behoeve van de camera over een bospaadje loopt. Eenmaal in zijn stoel praat hij moeizaam, met incoherente gebaren en niet meer automatisch gehoorzamende kaakspieren. Dat beeld, vanavond te zien in een nieuwe aflevering van de NOS-portrettenreeks Markant, contrasteert op nogal onthutsende wijze met de archiefbeelden waarop men Van Hemert in zijn hoogtijdagen aan het werk ziet: een veldheer temidden der troepen, een man die precies wist wat hij wilde en afdwong wat hem voor ogen stond.

Veel verder dan een impressie van 's mans oeuvre komen interviewer Cees van Ede en regisseur Ruud van Gessel niet. De pionier van het Nederlandse tv-drama was te veelzijdig actief om daarvan binnen een uur een bevredigende indruk te geven. Hij maakte honderden uren televisie - eerst, in de jaren vijftig, vooral tv-versies van klassieke en moderne toneelstukken, daarna de populaire feuilletons waarmee hij een miljoenenpubliek aansprak. De zwart-wit-flarden uit de beginperiode, die in het programma werden verwerkt, maken nieuwsgierig naar méér. Van Hemert experimenteerde zo te zien naar hartelust met verrassende camera-standpunten en extreme uitsneden. Nu veel daarvan blijkbaar bewaard is gebleven, doemt de vraag op waarom zulk tv-drama niet op gezette tijden kan worden herhaald - misschien heeft het een extra kracht gekregen, net als sommige zwart-wit-films die nu meer worden gewaardeerd dan toen ze destijds in première gingen.

Zijn latere werk was veel sentimenteler, veel meer toegesneden op de gemiddelde serie-smaak. Opeens kwam er een eind aan het programmabeleid dat jarenlang belangrijk toneelrepertoire toegankelijk had gemaakt voor kijkers, die nimmer een schouwburg van binnen zagen. Van Ede komt er niet aan toe hem te vragen of dat een bewuste koerswijziging is geweest. Wel informeert hij wat volgens Van Hemert de kracht van tv-drama is. “Dat je op alle plaatsen in de zaal kunt zitten,” luidt het antwoord, dat dus toch weer verwijst naar het toneel.