Burberrys-ruit

In dit jaargetijde ligt het voor de hand om stil te staan bij warme kleding en bij voorkeur chique. Negen toprechters uit de Benelux hebben lange tijd hetzelfde gedaan, in het bijzonder bij kledingstukken voorzien van de bekende beige Burberrys-ruit. Dat specifieke ruitmotief wordt al decennia door Burberrys toegepast, onder meer als voering van klassieke regenjassen, en voor shawls, hoedjes, paraplu's en noem maar op. Zelfs jam en whisky zijn tegenwoordig verkrijgbaar onder de naam Burberrys en: mèt de Burberrys-ruit op de verpakking.

Door dat langdurige gebruik is, volgens Burberrys, een deel van het publiek dat specifieke ruitmotief gaan kennen en herkennen als de ”Burberrys-ruit'. Als men kledingstukken ziet, voorzien van zo'n ruitmotief, weet (een deel van) het publiek vanwege die ruit dus dat het betreffende kledingstuk van Burberrys afkomstig is. Tenzij de jas in kwestie is voorzien van een namaak Burberrys-ruit, een al dan niet goed gelijkende imitatie-ruit vervaardigd door een Italiaanse of Taiwanese textielproducent.

De Burberrys produkten zijn goed maar duur - snobappeal heet dat wel - en een aantal, vooral Nederlandse, consumenten wenst een (veel) goedkopere jas maar wel met de chique status die de Burberrys-ruit kennelijk aan sommigen geeft. Daarom bracht een aantal verkopers in Nederland goedkope kledingstukken met een imitatie Burberrys-ruit op de markt. Burberrys nam dat niet en begon een groot aantal kort gedingen tegen die namaak ruit.

Het argument van Burberrys was dat een relevant deel van het publiek haar ruit herkende als specifiek afkomstig van Burberrys, zodat die ruit dus een geldig merk van Burberrys was. In welk geval alleen Burberrys die ruit exclusief voor haar eigen produkten mag toepassen. Niet alleen woorden (Dreft, Philips) kunnen een geldig merk zijn, maar bij voorbeeld ook ruiten of kleuren. De kleur ”blauw' die Camping Gaz gebruikt voor haar kampeergastankjes is voor het publiek als onderscheidingsteken herkenbaar. De specifieke kleur ”geel', die op alle Zwitsal babyprodukten wordt gebruikt, wordt algemeen ook als een geldig merk gezien. Dat brengt met zich mee dat anderen hun tankjes met kampeergas niet dezelfde kleur ”blauw' als Camping Gaz mogen meegeven; evenmin mag een producent van bij voorbeeld babyshampoo zijn flesje ”geel' à la Zwitsal maken.

Burberrys beriep zich in die kort gedingen tegen de imitatie-ruit dus op haar merk, bestaande uit een afbeelding van die specifieke (Burberrys-)ruit, en zeer geruime tijd met succes. Na een aantal door de producenten en verkopers van de namaakruit verloren kort gedingen werd besloten de zaak nog grootser aan te pakken.

De verkopers van imitatie bundelden hun krachten en vroegen in een gewone procedure aan een rechtbank te verklaren dat de Burberrys-ruit geen geldig merk was en dat dus alle korte gedingen ten onrechte waren verloren. De rechtbank onderzocht een artikel in de (Benelux-) Merkenwet, waarin staat dat een merk niet geldig is als het, door de ”vorm' van het merk, van essentiële invloed is op de marktwaarde van het produkt. En, redeneerde de rechtbank, de ”vorm' van het merk is in dit geval de Burberrys ruit en elk ruitmotief is van essentiële invloed op de verkoopprijs van textielgoederen. Een lelijke ruit verkoopt immers slecht, een door het publiek gewilde ruit, als de Burberrys-ruit, uitstekend. Zo kwam de rechtbank tot het oordeel dat de ”vorm' van de Burberrys-ruit, in verband met de marktwaarde die de Burberrys-ruit vertegenwoordigde, moest leiden tot de ongeldigheid van het Burberrys-ruitmerk.

In hoger beroep bij het gerechtshof kwam de vraag aan de orde of de uiteraard tweedimensionale Burberrys-ruit - een in zeker dit opzicht ”plat' motief - wel kon vallen onder het door de rechtbank toegepaste wetsartikel. Is een platte ruit wel als een ”vorm', zoals de wet het noemt, te beschouwen? Zo niet, dan was het oordeel van de rechtbank om het ruitmerk op die grond ongeldig te verklaren, onjuist.

Het gerechtshof legde deze vraag voor aan het hoogste rechtscollege in de Benelux, het Benelux gerechtshof. Dat Benelux gerechtshof bestaat uit negen rechters, gerecruteerd uit de hoogste rechtscolleges in Nederland, België en Luxemburg. Elk land levert drie van zijn toprechters aan het Benelux gerechtshof.

Maar terug naar de rechtsvraag die aan deze rechters werd voorgelegd. Kan onder het woord ”vorm' in de Benelux Merkenwet ook een tweedimensionaal merk, zoals de Burberrys-ruit vallen? Of, zoals Burberrys Ltd. het ongetwijfeld in het Engels zou denken: is een ”vorm' uitsluitend 3D (Engels uitgesproken: szrie die) of ook 2D (spreek uit: toe die) ? - ”2D or not 2D, that's the question'.

Na rijp beraad kwam het Benelux gerechtshof tot het oordeel dat de rechtbank het niet juist had gedaan. Onder de term ”vorm' kunnen geen tweedimensionale merken als de Burberrys-ruit worden begrepen, maar alleen driedimensionale merken zoals bij voorbeeld de vorm van de bekende Coca-Cola fles. Na vorige maand aldus antwoord te hebben gegeven op de vraag van het gerechtshof kan laatstgenoemd hof de zaak over de Burberrysruit waarschijnlijk verder zelf afhandelen. De Burberrysruit is tot en met het hoogste rechtscollege in de Benelux zeer grondig bestudeerd. Kennelijk is die ruit zo'n zeer kostbaar juridisch steekspel waard.