Virtuoos spel van accordeonist Lips

Concert door Friedrich Lips, accordeon. Werken van Goeibaidulina, Derbenko e.a. Gehoord: 8/1 De IJsbreker, Amsterdam.

Al in 1806 stelde Ignaz Ferdinand Arnold voor om muziekzalen een beeldenverbod mee te geven en aan het eind van de eeuw zou Richard Wagner dit voor het ondergrondse orkest in zijn Bayreuth weten te realiseren. Arnold wilde de musici achter gordijnen opstellen, opdat niets het muzikaal genoegen zou kunnen afleiden.

Maar gelukkig zette zijn idee niet door, want hoeveel genoegen kan er niet aan het oog geboden worden tijdens een concert? Nemen we de Russische accordeonist Friedrich Lips die in de solistenserie in De IJsbreker woensdagavond het nieuwe jaar inluidde. De accordeon is immers het enige instrument dat de dynamiek in de balgvoering zichtbaar maakt en daarmee de dramatische setting van een compositie perfect visualiseert. Zoals bij de opkomst van een instrument behoort, speelt Lips ook werken van collega's zoals Jevgeni Derbenko en Bogdan Precz. Derbenko weet uiteraard precies hoe een accordeon perfect kan klinken en houdt van een motorische spanning, zoals bijvoorbeeld Jehan Alain die op een hoger niveau weet toe te passen in zijn obsederende orgel-litanieën. In een Kleine Suite speelt Derbenko met amusementsvormen in de stijl van Kabalevski, het zijn korte geestige schetsjes zonder enige pretentie.

Dieper gravend toont zich Sofia Goebaidoelina in het Et Expecto, ontstaan in nauwe samenwerking met Lips zelf. Het zijn maar korte aggregaten zoals koraalaanzetten, balgzuchten en marsritmen, maar daarmee weet Goebaidoelina een intrigerend klankspel op te bouwen. Intrigerend is met name haar techniek om virtuoze passages een mystieke glans te verlenen, ongeveer zoals Chopin dat doet in het geheimzinnige slotdeel van zijn Tweede Sonate, wel eens getypeerd als een stormvlaag over de dodenakker.

Aan Lips is dit alles zeer besteed, zowel de puntige clownerieën van Derbenko als de avant-garde-effecten van Goebaidoelina zoals clusters gespeeld met de knokkels of de benedenarm, ze worden allemaal muzikaal geïntegreerd. Alles verandert onder Lips' vingers in goud. Lips is met niemand te vergelijken, hors concours.