De gesel van de Engelse antiquariaten

Drif's Guide to the Secondhand and Antiquarian Bookshops in Britain - uitgave Drif Field Guides, Box 5, Omnibus Workspace, 41 North Road, London N7 9DP.Prijs ¢8 9.99 Skoob Directory of Secondhand Bookshops in the British Isles, edited by Mei P. Ong - uitgave Skoob Books Publishing Ltd., 11A-15 Sicilian Avenue, London WC 1 A2 QH. Prijs ¢8 6.90

Nog een paar jaar, dan is als het zo doorgaat Drif's Guide voor de tweedehands boekwinkels in Engeland even bekend als de Good Food Guide, hoewel anders gestemd. De gids voor de restaurants laat de slechte weg; Drif Field leeft zich uit op de slechte boekwinkels, die hij veel talrijker vindt dan de goede. Het inrichten van een antiquariaat is niet moeilijk, schrijft hij bijvoorbeeld over een geval in Blackheath bij Londen; wel vereist het de uiterste vaardigheid om er een zo vervelend te maken als dit.

Met die toon heeft hij sinds de eerste uitgave van het boek een reputatie opgebouwd als gesel van de bedrijfstak. “Pas op als Drif binnenkomt”, zeggen de verkopers in de winkels tegen elkaar, nooit meer volmaakt onbezorgd al weten zij dat de satirische woede in de teksten van de gids ook op grappigheid gewaardeerd wil worden. Vroeger was ik een voorstander van boekverbranding, staat er in de beoordeling van het bekendste Britse adres voor antiquariaten, Hay-on-Wye aan de grens van Wales: nu heb ik mijn dwaling ingezien en bepleit ik het verbranden van boekwinkels. Dat bedoelt Drif niet letterlijk. Hay heeft hem alleen destructief gestemd door moeilijk bereikbaar te zijn met het openbaar vervoer en door zo'n onafzienbare boekenmassa aan te bieden dat de kritische bezoeker er geen greep op krijgt.

Wie de praktische informatie van de gids weet te onderscheiden van de zelfexpressie heeft er een bruikbare leidraad aan. Het gaat het best met scherpe ogen, want het boek is uitgevoerd in typoscript op A4 verkleind tot 10 bij 15 centimeter, zodat het in een jaszak past maar bij zwak licht woord voor woord ontcijferd moet worden. De overzichtelijkheid wordt ook belemmerd doordat er verschillende systemen van indeling tegelijk in gebruik zijn. De beginnende lezer heeft af en toe moeite met het opsporen van bekende namen; de compensatie die Drif daarvoor biedt is meestal een uitbarsting van temperament over een andere plaats of een andere boekhandel. Wij vernemen waarom Plymouth de vervelendste stad is die hij kent (ik denk dat er in Plymouth absoluut geen markt is voor slaappillen, insinueert hij); daarentegen houdt hij van het station van Carlisle, waar hij een hele pagina aan besteedt gevolgd door twee regels over het enige antiquariaat van die gemeente.

Stations hebben een belangrijke plaats in de gids, want Drif reist alleen per trein en ondergrondse. Vandaar dat OOS de meest gebruikte van zijn vele afkortingen is: out of station, en dan rechtdoor of links of rechts naar de boekwinkel die hij gaat beoordelen. Andere groeperingen van initialen die de lezer vertrouwd worden zijn ETGOW, toegepast op prettige boekhandelaren: easy to get on with, in tegenstelling tot degenen die als NETGOW aangeduid worden; een nogal eens voorkomende onprettige soort heet WEBCOC - was expecting a better class of customer; Drif heeft ook weinig op met het type AWYW (asks what you want), en hij staat met voorbehoud tegenover de FARTS (follows around recommending the stock).

Misschien vindt Drif zichzelf nog grappiger dan de lezer hem vindt, maar hij houdt zijn nijdige Evelyn Waugh-achtige toon goed vol en laat zich zelden betrappen op een lach van zelfvoldoening. Een schrijver van de bovenste plank is hij niet; als hij zijn werk op stijl en ideeën wilde laten beoordelen zou hij meer zelfkritiek moeten uitoefenen. In de combinatie van voorlichter en satiricus is hij zo'n welbespraakte vrijbuiter dat het publiek niet nalaat zich om hem heen te verzamelen en te luisteren.

Wie hem niet kan zetten en toch voorlichting over Engelse tweedehands boekwinkels wil, is beter af met de gids van Skoob, een boekwinkel en uitgeverij waarvan de naam (books achterstevoren) ten onrechte grappigheid doet vermoeden. Het boek is in werkelijkheid rustig ter zake, met een voorwoord van Michael Foot. Wel heeft Skoob zijn eigenaardigheid: de uitgeverij is gespecialiseerd in esoterica, boeken over occulte onderwerpen, maar daar merkt de lezer van de gids weinig van.