Onderzoek naar gang van zaken bij Kredietbank

GRONINGEN, 8 JAN. Een externe commissie moet voor 15 april aan de gemeenteraad van Groningen rapporteren hoe de Gemeentelijke Kredietbank (GKB) zonder controle van buitenaf jarenlang hypotheekkredieten heeft kunnen verstrekken. De commissie staat onder leiding van oud-PvdA-Tweede Kamerlid dr. H.M. Franssen, tevens oud-Statenlid in Drenthe, prof.dr. M. Herweijer, hoogleraar bestuurskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en drs. R.J.M. Bouwman, accountant en vennoot van Coopers & Lybrand Dijker Van Dien.

De commissie moet nagaan welke rol de gemeentelijke accountantsdienst heeft gespeeld, hoe het kon gebeuren dat de hypotheken verstrekt werden zonder dat Gedeputeerde Staten van Groningen daar formeel goedkeuring voor hadden gegeven en welke fouten er zijn gemaakt bij de GKB zelf. In de taakopdracht staat letterlijk dat de commissie een oordeel moet geven “over de ontwikkeling van de kredietverlening in de afgelopen jaren door de GKB en te adviseren over de consequenties die daaruit eventueel moeten worden getrokken voor de werkwijze van de gemeentelijke organisatie, bestuurlijk en ambtelijk”. De leden van de commissie worden 15 januari door de raad geïnstalleerd en rapporteren nadrukkelijk aan de raad, omdat het Groninger college van B en W is betrokken bij de zaak.

Vanaf 1985 mocht de GKB, krachtens een raadsbesluit, ook commerciële hypotheken verstrekken aan particulieren en bedrijven. Hiermee zouden de sociale kredieten gefinancierd kunnen worden. De hypotheekredieten stegen de afgelopen jaren fors: in 1985 werd er een bedrag geleend van 77.000 gulden. In 1987 was dat twee miljoen. In dat jaar stelde de raad een kredietplafond vast van vijf miljoen per jaar. In 1989 werd er voor 13,3 miljoen gulden aan hupotheken verstrekt. Het jaar daarop voor 22,7 miljoen, waarvan 11,1 miljoen aan zakelijke hypotheken. In 1990 bedroeg de hoogte van de verleende hypotheken 100 miljoen, (zakelijke en particuliere) waarvan eind 1990 38 miljoen nog niet was afgelost. De eerste negen maanden van 1991 was al voor 53,8 miljoen aan hypotheken verstrekt, waarvan 32.1 zakelijke. Dit terwijl in 1990 een kredietplafond was vastgesteld van 12 miljoen voor het uitgeven van zakelijke hypotheken. Het is onduidelijk waarom de controle niet plaatsvond.

De leningen werden voornamelijk verstrekt aan BV's voor projecten in de zuivel, landbouw en recreatie. Zo werd 9.8 miljoen geleend aan Het Verscholen Dorp BV, dat hiervoor twee bungalowparken bouwde tussen Ermelo en Harderwijk. Op één daarvan Het Tonselse Dorp heeft de gemeente Groningen inmiddels beslag laten leggen. Ze eist van de opdrachtgever het geleende geld terug.

Nadat er een lening was van bijna 17 miljoen gulden was verstrekt aan handelsmaatschappij Brio BV uit het Drentse Zeegse voor de aankoop van een zuivelfabriek in het Duitse Wilhelmshafen, besloot het college een intern onderzoek in te stellen en directeur B. Ketelaar van de GKB voorlopig te schorsen. Bij de dit laatste project vervulde oud-staatssecretaris van Economische Zaken A.J. Evenhuis een bemiddelende rol bij de GKB voor Brio. Deze week praat stadsadvocaat mr. G.J. Visser met aannemers van Het Tonselse Dorp, die voor een miljoen gulden schade hebben geleden doordat de opdrachtgever, Het Verscholen Dorp BV, vier weken lang niet heeft betaald voor de verrichte werkzaamheden.