Alarmerende terugloop van korstmossen in Nederland

HEEMSKERK, 8 JAN. In de loop der jaren zijn in Nederland veertig soorten mossen en 91 soorten korstmossen uitgestorven, terwijl vele andere soorten met de ondergang worden bedreigd. De Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging, die de cijfers bekend maakte, noemt de achteruitgang alarmerend, temeer omdat deze plantesoorten een graadmeter zijn voor de kwaliteit van natuur en milieu.

Om meer aandacht voor deze situatie te vragen, heeft een werkgroep van de vereniging in Heemskerk een rode lijst van verdwenen en bedreigde soorten opgesteld. Vergeleken met andere groepen uit de inheemse flora, zoals bloemplanten en paddestoelen, is de achteruitgang van de mos- en korstmosflora volgens de werkgroep opvallend sterk. Dit wijst naar de mening van de onderzoekers op een ernstige aantasting van hun leefomgeving. In tegenstelling tot de meeste vaatplanten zijn mossen en korstmossen zeer gevoelig voor luchtvervuiling.

Dit laatste werd - in omgekeerde richting - nog eens aangetoond door recent onderzoek waaruit bleek dat de vermindering van de concentraties zwaveldioxyde in de lucht in de jaren tachtig werd gevolgd door een opleving van sommige korstmossen, zelfs in het zo belaste Rijnmondgebied.

Veel van de bedreigde soorten groeien op bomen, stenen bouwsels, boswalletjes en andere kleine natuurlijke elementen. “Door het uitbrengen van de rode lijst willen we aandringen op bescherming van deze milieus waar dat mogelijk is”, aldus de werkgroep. Ze noemt, behalve de luchtvervuiling, ook andere bedreigingen, waaronder ontwatering van natuurterreinen, recreatie en restauratie van oude muren. De achteruitgang zou deels af te remmen zijn door het scheppen van zogenoemde "pioniermilieus', zoals lemige kanten in bos, open heide en open kalkgrasland.