Vertrek Mauroy deel machtsstrijd

PARIJS, 7 JAN. Pierre Mauroy, oud-premier en burgemeester van Lille, treedt af als eerste secretaris van de regerende Franse socialistische partij. Mauroy, die zijn beslissing vanochtend formeel bekendmaakte, wordt waarschijnlijk opgevolgd door Laurent Fabius, de voorzitter van de Nationale Vergadering, de Franse Tweede Kamer, en eveneens oud-premier. De formele beslissing valt eind deze week.

Het aftreden van Mauroy is een gevolg van de machtsstrijd binnen de socialistische partij waar de belangrijkste stromingen botsen over twee thema's: de komende verkiezingen - regionale komend voorjaar en algemene in 1993 - en de vraag wie namens de SP in 1995, als François Mitterrand als president vertrekt, zal aantreden in de strijd om het presidentschap.

De SP is verdeeld in drie stromingen. Oud-premier Rocard mag circa een kwart van de partij tot zijn aanhang rekenen, minister van onderwijs Jospin leidt de circa dertig procent "traditionalisten' (waartoe ook Mauroy behoort) en ten slotte is er de groep van Fabius, die ook dertig procent van de militanten achter zich heeft.

Mauroy pleitte, in navolging van Mitterrand, de afgelopen maanden tevergeefs voor een wijziging van het kiesstelsel. Volgens het huidige meerderheidsstelsel moet in de tweede ronde bij de verkiezingen gekozen worden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen hebben gekregen. Dit systeem bevoordeelt de grote partijen en benadeelt kleine partijen, zoals de Groenen en uiterst rechts. Mauroy wilde dit systeem vervangen door een stelsel met voor de helft evenredige vertegenwoordiging. Maar de belangrijkste leiders in de SP, onder wie oud-premier Rocard, wezen zijn plan af.

De socialistische partij lijkt, gegeven de geringe populariteit van Mitterrand en van de regering van premier Edith Cresson, bij de komende verkiezingen op grote nederlagen af te stevenen. Met een strategie van een "republikeins front' tegen het aanzwellende gevaar van uiterst rechts (vooral het Front National van Jean-Marie Le Pen) wil de SP stemmen van niet-socialistische kiezers verwerven om de macht te kunnen behouden. Mauroy, de premier van het 'socialistische experiment' van 1981-1983, leek niet de man om een dergelijk front te kunnen vormen.

Mauroy schoof vorige week zijn "kroonprins' Michel Delebarre, de huidige minister van de Stad, als zijn opvolger naar voren. Fabius en vooral Rocard wezen Delabarre af. Beiden willen in 1995 namens de SP de kandidaat voor het presidentschap worden en beschouwen Delabarre als een supporter van de derde socialistische kandidaat voor het presidentsschap, Jacques Delors, de voorzitter van de Europese Commissie. Delors komt in de Franse opiniepeilingen constant tevoorschijn als een politicus in wie het publiek veel vertrouwen stelt.

Fabius verzekerde zich afgelopen weekeinde van de steun van Rocard voor zijn kandidatuur voor de opvolging van Mauroy. Gegeven de krachtsverhouding binnen de SP lijkt de benoeming van Fabius daarmee zekergesteld. Rocard stelde drie eisen, die Fabius accepteerde. Er komt geen ingrijpende wijziging van het kiesstelsel voor de algemene verkiezingen van volgend jaar. Binnen de SP wordt een einde gemaakt aan de praktijk dat een meerderheidsgroep de minderheden consequent van de macht uitsluit. En er komt een hervorming van de statuten van de partij om een eind te maken aan de permanente “oorlog tussen de stromingen”, waardoor zelden een reëel debat plaatsheeft en alle beslissingen in termen van macht worden beoordeeld.

Zowel Fabius als Rocard houdt daarmee alle opties open voor de strijd om de opvolging van Mitterrand. Jacques Delors blijft eveneens beschikbaar, zoals hij herhaaldelijk toont door zijn optredens in de Franse media. Afgelopen weekeinde nog ontvouwde Delors als een staatsman een verstrekkend programma in een interview op de Franse televisie. De afgelopen herfst werd Delors enige malen genoemd als opvolger van Edith Cresson maar, naar in de Franse pers verluidt, heeft Cresson nog enige maanden, tot na de regionale verkiezingen van maart, de tijd gekregen om de regering te leiden. Cresson was de afgelopen dagen nauwelijks betrokken bij de manoeuvres in de SP over de opvolging van Mauroy.

Fabius die van 1984 tot 1986 premier was, geldt als een zeer intelligent politicus en een bekwaam organisator. Fabius, die van joodse afkomst is, heeft zich de laatste maanden geprofileerd als strijder tegen het Front National van Jean-Marie Le Pen, dat volgens opiniepeilingen van de politieke en economische malaise in Frankrijk profiteert en zijn aanhang vergroot. Op een congres van de SP vorige maand noemde Fabius de 50 recente voorstellen van het FN inzake beperking van de immigratie in Frankrijk “de schandelijkste tekst die sinds de bezetting in ons land is gepubliceerd”.