Leerling-journaliste op zoek naar "onze cultuur'

Achter de Dijk met Mieke Muts, Ned. 3 20.25-21.05 uur.

Bijna was in het afgelopen jaar het jeugdprogramma Het Klokhuis achteloos bij het vuil gezet, totdat iemand, ergens achter een Hilversums bureau, in de diepste krochten van het NOS-gebouw, getroffen werd door een straal helder licht: was het misschien bij nader inzien toch niet verstandiger een programma dat zo goed in staat is een begrijpelijk beeld te geven van de soms complexe wereld der volwassenen, eventueel dan maar te behouden? En zo geschiedde, gelukkig, zodat u en ik na het Jeugdjournaal van vanavond kunnen glimlachen om een simpele maar doeltreffende uitleg van het verschijnsel koffie.

Op hetzelfde stramien voortbordurend begint de NOS na het volwassenjournaal met de eveneens licht-komische, serie Achter de Dijk met Mieke Muts, een vijfluik over "typisch Nederlandse zaken' waarin een "leerling-journaliste' op zoek gaat naar "de vaak vergeten achtergrond van ons dagelijks bestaan'. Mieke Muts (Loes Luca) brengt haar microfoon daartoe in de buurt van "mensen die meestal onzichtbaar blijven' en toch een steentje bijdragen aan "onze cultuur'. In al haar beginners-onhandigheid stelt Mieke natuurlijk precies de goede "domme' vragen waar onze geest vol van is. En zoals het een boeiend verteller betaamt, onderbreekt Mieke haar zoektocht af en toe voor een guitig liedje, een snaakse opmerking of een doldwaas typetje.

Het lot heeft beslist dat Mieke in de eerste aflevering een bezoek brengt aan de Scheveningse visafslag, waar het al vroeg in de morgen een drukte van belang is. De "mens achter de vis' blijkt een man te zijn, een hardwerkende man zelfs, die er bovendien geen beletsel inziet een paar centen minder voor een bak kabeljauw te bieden dan zijn collega-commissionair. Is de koop eenmaal gelukt, dan volgt een gang naar de koffiejuffrouw (Loes Luca). Maar het kan natuurlijk ook zo zijn dat de man direct koers zet naar zijn viskraam, waar zijn verkering (Loes Luca) al met smart op hem wacht. Heeft hij een eigen fabriek, dan is het misschien logischer dat hij zich eerst eens de hersens breekt over de onderdanigheid van zijn Marokkaanse fileermeisje (...). En desnoods kiest hij het ruime sop, uitgewuifd door een door verdriet krankzinnig geworden zeemeermin (inderdaad). Tot zo ver de cultuur.

In journalistiek opzicht verlegt Luca eveneens elke denkbare ondergrens. Treffend zet zij een journaliste neer die er nog niet over peinst een intelligente vraag te stellen over (bijvoorbeeld) de sanering van de vloot of de hele heisa rond handel in illegaal gevangen vis. Maar goed, Muts is naar eigen zeggen "journaliste in spe', dus wie zal haar euvel duiden dat ze dit stukje onvervalste Nederlandse cultuur even over het hoofd ziet?